5
Man sitt de Węk sik redi krumm,
6
Man sitt de Węk sik redi dumm,
7
Dat weer je schändli, weer je sündli,
8
Thęr man sik Sünndas ni mal gründli,
9
Un mak sik mal de Lenken öli
10
Un Ünnerlif un Seel mal köhli.
15
De Luff is schön, dat Wedder moje,
16
De Sünn is noch nich ut de Koje,
17
De Heiders ligt noch deep to snurken,
18
In Schummern trillt de eersten Lurken,
19
Umswirn un Singn vun Duts un Pocken
20
Is vun Sünnabnd noch nich int Stocken!
21
Doch rükt dat ut de Böm so frisch,
22
Een ward so nüchtern as en Fisch;
23
Doch rükt dat Gras so grön vun ünnern,
24
Dat kunn en Fohrmannsknecht vermünnern.
25
De Schosters sünd al lang int Wogen
26
Un wascht den Slap ut beide Ogen.
27
De Kaffe dampt – dat Finster apen, –
28
De Rullbröd glid ok dal int Slapen.
29
En Slępen Pannkok nimt man mit.
30
Hannoveraner hett en Nett,
31
Speckschoster mit dat Angesicht
32
De nimt dat op sin breden Rügg.
33
De Blickensläger kumt to angeln,
34
Der Kannegießer »thut nich mangeln«;
35
Ok fęhlt keen Brannwin, Melk un Beer,
36
Un vœrwarts treckt dat wille Heer,
37
En »ole Garr« vun Stümp un Stummeln,
38
De Schotfelln ballert anstatt Trummeln;
39
Jan Reuter mit de holten Stęwel
40
Is Hinterlieutnant sünner Säwel,
41
Doch mit en Schecht un Angelroth
42
Un Kluwer vun en dörtig Fot,
43
Un mit en Korf vœr Bars un Hęk
44
Un Proviant vœrn ganze Węk,
45
Un anne Sit en leddern Tasch,
46
Un vœr de Boss en blickern Flasch,
47
Un inne Mund en Näsenböter
48
– Dat smeckt, je körter, um so söter, –
49
So treckt he los »mit frohem Muth«,
50
Dat echte Been stickt achterut.
51
Du hest wul ehr en Pudel sehn?
52
He slępt en Kęd-Enn' mank de Been,
53
Na alle Ecken kikt he lüstern,
54
Un löppt vœr Freiden rein in Bistern,
55
Un prust na jede Katt und Kater,
56
Un lett an jede Bom sin Water,
57
An jede Ecksteen mutt he snüffeln,
58
In jeden Misten söcht he Trüffeln,
59
Un alle Muslöck kratzt he deper,
60
Un rükt bi jeden Hund na'n Pęper,
61
Doch ehr he't wis ward, liggt he möd
62
Un knurri wedder an sin Kęd. –
63
De Schosters sünd utlaten fröhli!
64
De Schosters sünd unmaten sęli!
65
So flink un flödi as de Wind –
66
So lang de Föt ni blasi sünd.
67
Wa dreiht de Kopp ni as en Swanzstück,
68
Wa geit de Snack ni as en Danzstück,
69
Wa sleit de Tung ni slank in Snack,
70
Un Been un Schotfell rasch in Takt!
71
De Pocken weet ni wat der los is,
72
De Schosters weet ni wat en Grov is
73
Un Grübb un Graben, Gröv un Graff
74
Un gat op Allens lik op af.
75
Perdauz! – de Blickensläger drinkt
76
– Dat heet in stan – »un sinkt un sinkt« –
77
De Kannegießer »wullten Satz nęhm«,
78
Jüs as de Anner inn Moratz keem.
79
Wo is Jan Reuter mit de Schech?
80
Speckschoster!! krig dat Nett torech!
81
Jan Reuter!! gau de Kluwerstaken!
82
Jan Reuter löppt, em knackt de Knaken –
83
De holten – och, dat Moor is mœr!
84
Dat unecht Been geit deep hendœr! –
85
Dar sitt he fast mit all sin Reitschop!
86
Gottlof, de Blickensläger steit op
87
Ut Noth un Dod, un Murt un Schit –
88
Natürlich – op de günner Sit.
89
Sunst harrn de Schosters al de Strümp los
90
Un wulln der rin op Darm un Lümp los,
91
Un harrn em rutkręgn, dats nu eenmal
92
Gewis, un schulln se em ant Been haln
93
Na't Öwer, wo de Ręd noch rund gung:
94
Ob't Water wul bet an den Grund gung?
95
De Pocken weern al so tofręden,
96
Fungn mähli wedder an to ręden,
97
De Hadbar stunn un keek vun Feern,
98
As wull he Swimm' un Fischen lehrn,
99
De Blickensläger funn dat fuchdi,
100
De barbeent Schosters funn' dat luchdi,
101
Un stunn' bedenkli all ant Öwer,
102
Un dachten all: wa kumt man rœwer?
103
De Hieren na de Hęk un Bars,
104
De Dare mit sin natten M –,
105
De Hieren lungri na en Fischtog,
106
De Dare hungri achtert Dischdok
107
Bi Kind un Kük un Kaffekann,
108
Un dröge Sünndagswäsche an.
109
Dat Water hett sin egen Tücken,
110
Un Moor un Gröben hebbt ęr Nücken;
111
Das jüs, as Winters Garn to winn':
112
Wa's mœgli! gar keen Enn' to finn!
113
Un nich en Stęgelsch, nich en Stegg!
114
Wa kamt de Fielers hier torech?
115
De lopt je na de Heid in Düstern,
116
Un weern der noch mit Botter güstern!
149
So neeg bi Fiel – man hör se karnn –
150
As Ossen vœr de Gröv to harrn,
151
As Ossen anne Barg to nœlen, –
152
Un hörn gündsit de Kaffemœlen,
153
Un sehn de Dik mit all de Fisch in,
154
Un sehn de Hüs' mit deckte Dischen:
155
Jüs blot en Tweernsdrath vœr en Pannkok?
156
Dat makt de Schosters redi unklok,
157
Dat makt je'n Moltmœlsossen hittli!
158
Dat makt en Schoster gänzli nüttli!
163
Denn hier weer Rath un Anslag dür,
164
As bi de Köh mit lopen Für.
165
Schüllt wi hendœr op Lębn un Dod, Fründ?
166
»denk an din Kinner, de ni grot sünd!«
167
Swimm' oder sinken? »Dats je gräßli!«
168
Doch weert ni deep nog, dat weer häßli!
169
Man kunn dat blot vun babn nich sehn;
170
An Hemd uttrecken dach nich Een.
171
Wenn so de Kopp vunt Denken swar is,
172
En Dripp Verstand an jede Haar is:
173
Man kunn wul as an Sotswang wanken,
174
Koppheisterschęten vœr Gedanken –
175
So hett man as en Steen ann Slaggbom,
176
So hett man as de Tung inn Waggbom,
177
Jüs as en Paßbom an de Mœl,
178
Sin Magen ünner an sin Seel.
179
Un wenn de Kopp to swindli stiggt:
180
De Magen hollt dat Glikgewicht,
181
Un ström dat Denken redi armdick:
182
De Magen is en sękern Parmtik;
183
De lett de Seelenklock ni utneihn,
184
Un de Gedankenstrom ni rutspeihn,
185
De is, löppt de Vernunft mal dennsch,
186
Stangtom un Halter vœr de Mensch.
187
De Twee op Gündsit wuschen Hemder,
188
As fröher ędle Königskinder,
189
Un schin' se vullens nich so hell
190
As Elfenbeen vun Hut un Fell:
191
De Blickensläger weer doch zart,
192
Man blot de Hann' fulln ut de Art,
193
As drog he Hannschen bet ann Ellbagn,
194
Ok harr de Kopp en swartli Kęhlkragn.
195
Speckschoster awer mak sik leidi
196
As en Senater vun Taheiti.
197
Doch – as se weern, so dęn se blenkern,
198
Un seeten mit de Been to slenkern.
199
Do seggt de Klempner: Harr 'k en Hanndok!
200
De Schoster: Oder ok en Pannkok!
201
Pannkok!! erscholl es durch die Weite,
202
»pechvögel! kommt an meine Seite!«
203
So reep de Kannegießer lockend,
204
Un süh! dat Birßen keem int Stocken,
205
Un süh! de Magen keem int Zucken:
206
De Schosters awer all in Hucken
207
As Sniders un de Türksche Divan,
208
Un heeln ęr hungerige Lif an,
209
Int gröne Gras ant smucke Öwer,
210
Rund um den plitschen Kannenstöwer.
211
De twee Gündsiters kregn ęr Deel
212
Hinœwer an den Kluwerstœl.
213
De Minsch ward banni quält op Eern,
214
Mutt banni sweten, sik to nährn,
215
Mutt klei'n un seihn un ei'n un meihn,
216
Ehr he wat kriggt, sik mal to frei'n,
217
Un hett he't endli rund in Pannkok,
218
So seggt de Magen kum mal: Dank ok,
219
So is de Hunger rein so hitt,
220
Man kunn wul rinfalln inne Grütt:
221
De Haar umt Hart rum wüllt Een sengn,
222
De Funkens ut de Kusen springn,
223
Un Arms un Mund un Tung un Backen
224
Hebbt hild, man wedder wegtopacken,
225
Man dœrtobringn an Sünndagmorgen,
226
Wat Węken kost an Sweet un Sorgen.
231
Wa langsam treckt de Plog de Spor!
232
Wa langsam leggt sik For an For!
233
De Jung sitt op de Pęr un slöppt ni,
234
De Knecht geit achteran un röppt: hü!
235
Un geit un geit un hollt den Plogsteert;
236
Un anne Wall dar liggt de Krogweerth,
237
Un süht se na, un smökt un smökt,
238
Un süht, wa swar de Pagen treckt,
239
Een vœr de anner, Schritt vœr Schritt,
240
Sin Knecht, sin Jung, sin Ogen mit:
241
He hört man kum de Rœder janken,
242
Un achteran treckt sin Gedanken,
243
Bet gündsit günnert an de Vœrwenn,
244
Dar süht he ruhi sik de Pęr wenn',
245
Un mähli rüggwarts kumt de Tog,
246
Sin Pęr, sin Jung, sin Knecht, sin Plog,
247
All liklankut as an en Snor:
248
So leggt sik langsam For an For.
249
Wat vœrn Geduldssack is son Bur!
250
Wa hett he't sur! wa hett he't sur!
251
Denn nu dat Seiden antosehn!
252
Un denn vœrt Opkam nich to będn!
253
Un denn in Winter in den Snee
254
Nix don to künn', as »Dree-Blatt-dree«, –
255
Un Vœrjahrs wedder losstudeern
256
Ant Smöken un Gras-wassen-hörn:
257
Nę! nę! de Weg is lang to fahrn
258
Bet tokum Harst de Wetenaarn!
259
Un denn noch reisen to verkopen,
260
Un Geld to telln bi ganze Hupen –
261
Wat kost dat Mög an Kopp un Rügg,
262
Ehr mal de Möller Weten krigg!
263
Denn wedder stöben, mahlen, sichen,
264
Utwęgen, kopen un anrichen –
265
Bet man dat endli smort un braden
266
Ton Korf rutkriggt as fetten Fladen!
273
As ik al seggt heff: Een kunn schruweln!
274
Un alle seten ok to gruweln
275
Int gröne Gras ant bunte Öwer,
276
Rund um den plitschen Kannenstöwer,
277
Un dachten an Vergänglichkeit
278
Un den gewaltgen Zahn der Zeit,
279
Un harrn wul ungefehr beleggt,
280
Wat ik jüm ębn hochdütsch segg.
291
Speckschoster wenn' dat Angesich,
292
Speckschoster dreih den breden Rügg,
293
He wenn' den Puckel dick un fett,
294
Un gung na Fiel un hal en Brett.
295
De Annern seten noch to töbn,
296
As he krummpuckli wedder keem,
297
Un segen as na'n Wunderthier:
299
Un gungn herœwer Een bi Een,
300
Toletzt Jan Reuter mit dat Been,
301
Un swegen still un gungn na Fiel,
302
Un keemn bet an dat holten Siel.
303
Dar leeg de Dik int gröne Reth,
304
Dar leeg he smuck int Sünndagskleed,
305
Dar leeg he hell int gröne Gras
306
Un blenker as en Spegelglas,
307
So frisch un klar, so still un blau,
308
As Abendluch, as Morgendau. –
309
Sitt still, du arme Pock int Rohr!
310
Sitt still, un sing din Sünndagschor!
311
Vundag' is allens Ruh un Fręd,
312
De Hadbar steit un drömt int Reth,
313
He hett sin rodsten Stęweln an,
314
He hett sin blanksten Feddern an,
315
He steit opt eene Been un hört,
316
Wa't rund umt Water singt un röhrt,
317
Un wa de Krutschen lusti bad,
318
Un wa de Hęk int Blaue stat,
319
Un wa de Aant gedülli bröd,
320
Un op de Spitzmus bi sin Föt.
321
Vundag' is allens Fręd un Rau,
322
De Lurken singt int Himmelsblau,
323
De Müggen spęlt as Sülwerstuff,
324
De Swölken sęgelt dœr de Luf,
325
Un swęvt un seilt ant Öwer lank,
326
Un dippt in Dik so spegelblank.
327
Dar kamt se hęr! en ganze Reeg,
328
Dar jagt se hin! un snackt vergnögt,
329
Bet na de lüttje Fischerhütt,
330
Wo Nest an Nest ann Balken sitt,
331
Wo hoch de anner Hadbar steit
332
Un blau de Rock na'n Hęben geit.
337
Uns Fischervolk war still un seeg,
338
War rein verstummt, un still, un sweeg,
339
Un setten sik ant Öwer hin
340
Hell in de schöne Sünndagssünn,
341
Un keemn int Snacken un Vertelln
342
Vunt Wanderlęben as Geselln,
343
Un wat se sehn un wat se dan,
344
Un wa se wit un wider gan
345
Mit Ranzen op un Stock in Hand
346
Int grote dütsche Vaterland.
359
Wenn ole Pagen recht verdaut hebbt,
360
Wenn satte Köhbeest edderkaut hebbt,
361
So is dat nüdli antosehn,
362
Wa se allmähli kamt to Been.
363
Eerst stęhnt een Enn' un richt de Steert op,
364
Denn kummt de Achterenn' vunt Deert op,
365
Denn stęhnt de anner Enn' un streckt sik,
366
Denn steit dat ganze Beest un reckt sik;
367
Doch sünd de Pagen meistens spattlahm,
368
Un künnt toeerst ni rech to Patt kam,
369
Un humpelt rum un pett en Tweetritt:
370
As wenn en Klempner dat Lifweh ritt,
371
Un krümmt sik as en Worm int Sandlock,
372
Denn leider! eet he to vęl Pannkok!
373
De knipt em as en bös Gewęten,
374
De sett em as Kolik int Sweten,
375
De krupt as smölten Bli int Lif lank,
376
De zwickt em as en isern Kniptang,
377
De drückt em an de korten Rippen.
378
Jan Reuter! hest du noch en Drippen?
379
So krig de blickern Flasch vun Knop,
380
Un schrap den letzten Rest tohop,
381
Denn schall dat sik wul bald verdeelen,
382
Wi Annern mœt pattu ni nœlen!
383
De Schosters seht ni oft na'n Hęben,
384
Steernkiken is ni Noth tum Lęben.
385
Wi hebbt keen Wüst' as Dubenheid,
386
Un dat is Holmer Ossenweid,
387
Un keen Kameel as Sęgenbück,
388
Un makt keen Reis' as hier nan Dik;
389
Wi brukt keen Klock as unse Mag',
390
Un de geit sęker Dag vœr Dag.
391
Wer hett wat mit de Sünn to don?
392
De schint, un mag se ünnergan.
393
Doch weer't vundag' en anner Sak,
394
De Schosters dachten: Wats de Klock?
395
Se söchden na de Sünn int Norn
396
Un keken na de Heider Thorn,
397
Un söchden rund umhęr de Sünn,
398
Un kunn ęr rund herum ni finn'.
399
Do seggt der Een: Ik löv, dar sitt he!
400
Wi krigt am Enn' noch en Gewitter!
401
Ja, weern dat blinne Möllers węn,
402
De harrn dat mit de Nœsen sehn!
403
Doch Schosters sünd ni licht to schrecken:
404
De meenn, dat war sik noch vertrecken.
405
Dat dün int Westen as en Bank
406
Vun Prükenköpp, bet Möldorp lank,
407
De ganze Luch weer swul un bruddi,
408
De Hadbar stunn bedrückt un dutti,
409
De Swölken sęgeln dicht ant Reth,
410
De Pocken sungn ęr ludste Leed,
411
De Lurken seten still to dröm,
412
De Im de ilen ut de Blöm
413
Un summ' un jagen na de Feern,
414
Un alle Mœlen stunn' in Scheern.
415
De Schosters hebbt kalfleddern Seeln,
416
De meenn, dat war sik noch verdeeln!
417
De lövt ni an en Dunnerwedder,
418
Bet op de Borten danzt de Teller,
419
De lövt ni, dat dat Ręgen gift,
420
As bet se't ut de Stęweln drift.
421
De Klempner blev int Gras to wrangeln,
422
Jan Reuter sett sik dal to angeln,
423
Dat holten Been wis' inne Höch,
424
Noch högerop de Angelschech.
425
De Annern gungn mit Nett un Staken
426
To Water an, en Tog to maken,
427
Vœrut de Dicke, opgekrämpt,
428
Vun nerrn de Büx un babn dat Hemd,
429
Rüggwarts – un trock mit beide Hann',
430
De Annern palschen achteran;
431
Man blot de plitsche Kannenstöwer
432
Blev inne Schoh un an dat Öwer.
433
He seeg na't Werk un harr dat Ręden,
434
Ob se dat »richtig machen thäten«.
435
De Pocken keken insgesamp to
436
Un dachten: dat is also'n Dampboot!
437
De Schosters trocken krumm un stumm
438
All um dat Nett umt Öwer rum.
439
Se trocken rut, se smeten rin,
440
Doch weern der nix as Pocken in;
441
Se slępen fort, se trocken op:
442
Nix as Dreckvageln, Kopp an Kopp!
443
Se trocken wit un wider hen,
444
Jan Reuter kunn se kum mehr kenn',
445
He hör man blot den Kannenstöwer
446
Op hochdütsch ręden hoch vunt Öwer,
447
He hör dat swack un swacker summ',
448
Am Ende war dat gänzli stumm.
449
Do dücht em meist, dat drœhn un dus'
450
As wenn de Floth vun widen sus'.
451
He keek sik rund: dat drœhn un zitter –
452
Min Seel! dat ward en swar Gewitter!
453
De Klempner war sin Lifweh los
454
Un säh: Jehann, wi mœt to Hus!
455
Jan Reuter keek ann Hęben lank:
456
Dar klöv en Blitz de swarte Bank!
457
Jan Reuter neem sin Angelroth,
458
Jan Reuter neem sin holten Fot,
459
Sin Pip, sin Korf, sin blickern Flasch:
460
Dar keem de Dunner, dat dat gnasch!
461
Dar keem de Dunner, dat dat bęwer!
462
Dar keemn de Schosters all ant Öwer.
463
Se lepen barbeent – sünner Schotfelln
464
Un söchden na ęr Körv un Brotstelln.
465
Se harrn nix fungn, as mal ann Grund
466
De Fischer sin verdrunken Hund.
467
Se meenn en Stœr un noch wat gröter:
468
Do weert toletzt en doden Köter.
469
Wat nu to don? Wat nu vœr Rath?
470
Fisch muss man hebbn, un weern se brad!
471
Fisch muss man hebbn, ob Bars, ob Hęk,
472
Sunst gev't do Hus en natte Węk;
473
Sunst weer bi't Frunsvolk nich to duern,
474
De al mit Putt un Bratpann luern,
475
Un fragden: »Nawersch, itt Se kakte?
476
Min Mann mag lewer botterbackte!«
477
Se stunn' un kratzen Kopp un Ohrn:
478
Keen Fisch – un dar de Heider Thorn!
479
Se stunn' un kratzen vœr un achter:
480
Keen Braden – as een vun de Slachter!
481
Do seggt de Dicke rein in Andach:
483
Do seggt Kanngießer: Anderst nischt?
484
Mir gehn ins Haus und kaufen Fisch!
485
Dat lös' de Knütt! Se warn so froh,
486
As war se't schenkt, un Geld darto!
487
Se harrn in Drav ęr Körv to fat,
488
Se störmn de lüttje Fischerkath,
489
Se koffen Hęk un Bars un Aal,
490
Se koffen Krutschen alltomal,
491
Se neemn ęr Reitschop oppen Rügg,
492
De Ręgen klatsch se int Gesich,
493
Se neemn ęr Stęweln inne Hand,
494
Se wannern œwert natte Land,
495
Se wannern fort bi Blitz un Ręgen,
496
Dœr Murt un Moor un Gröv un Stęgen;
497
Keen Graff so breet, keen Wisch so mœr,
498
Se keemn hinœwer oder dœr;
499
De Murt leep in un ut de Taschen:
500
De Ręgen deen, dat wegtowaschen,
501
Un Heet un Sweet un Pick un Slick
502
Blev op den Weg na'n Fieler Dik.