Wenn Markt un Boden lerri ward
Bitte prüfe den Text zunächst selbst auf Auffälligkeiten und nutze erst dann die Funktionen!
Wähle rechts unter „Einstellungen“ aus, welcher Aspekt untersucht werden soll. Unter dem Text findest du eine Erklärung zu dem ausgewählten Aspekt. Nicht jede Anmerkung ist für die Analyse gehaltvoll.
Klaus Groth: Wenn Markt un Boden lerri ward Titel entspricht 1. Vers(1859)
1
Wenn Markt un Boden lerri ward,
2
De Geestlüd langs den Lannweg fahrt,
3
Ast Sünnabnds jümmer ward to lat,
4
So schulln wi ok wul op de Strat.
5
Doch wi sitt drunkfast bi den Kros,
6
Makt een Knop na den annern los.
7
Wat tellt wi op de depen Węg',
8
De Pütt un Pöhl un Gröbn un Stęg
9
Vun Rugen Barg bet Wesselburen?
10
Uns Olsche sitt je warm to luren,
11
De Kopp in Dok, de Arms in Platen:
12
Se will de Hitz ni afköhln laten!
13
Dat funn Hans Schander ok so wahr
14
Int Heider Pęrmark vörrig Jahr.
15
Hans Schander! weerst du doch so klok
16
Un hörst du, wat din Telsche sprok!
17
Se sä di doch, du weerst en Suput,
18
Du weerst en echten, wahren Rugsnut,
19
Dat an vun Juni bet to Mai
20
Din Nœs weer jeden Sünnabnd twei,
21
Dat alke Achendeel na Mœl
22
Du un de Möller harrn to vęl,
23
Du brochst keen Pfęrd na Krüschan Smid,
24
Besapen brochst du't wedder mit:
25
Gungst kum to Kark mit nüchtern Kopp
26
Un keemst to Hus mitn Blihot op.
27
Se warschu di, vœr all din Sünn'
28
War man di mal inn Landgrabn finn',
29
In Düstern warn di noch de Hexen
30
Bi'n Rugen Barg mal afprofexen,
31
Dat keem noch mal – du schust man sehn, –
32
Du brokst toletz noch Hals un Been,
33
Se warn di noch mal Morgens twischen
34
De Pocken ut den Nothpohl fischen!
35
Wa arg de bösen Manns doch sünd!
36
So menni Rath geit innen Wind!
37
De beste Fru ęr beste Wort
38
Spölt de verdreihte Brannwin fort! –
39
Doch unsen Hans nich to vergęten,
40
He harr sik Pęrmark ganz versęten.
41
Dat weer in Heid doch gar to nüdli!
42
He smök un drunk sik so gemüthli:
43
Geburtstag firt man, wenn man mag,
44
Doch Pęrmark is nich alle Dag.
45
Un bi em to seet Peter Roder,
46
Den harr he lewer as sin Broder,
47
Son Peter Lusti, lütt un rund,
48
De harr vœr Knęp ni wassen kunnt.
49
De seet un »mau« jüs as en Kater;
50
De Beerwitz leep as schiti Water;
51
Vœr Lachen kunn de Weerth ni stan,
52
War roder as en kunschen Hahn,
53
Un Spaß un Hœg noch jümmer gröter,
54
Un Beer un Brannwin jümmer söter;
55
Een Qualm un Larm de ganze Stuv,
56
Un de Weerthsche krei asn Lacherduv.
57
De Wind much buten huln un brumm',
58
Wat schęr sik Hans en Haar derum!
59
Blev em man Kros un Buttel stan,
60
So kunn vœr em de Welt vergan. –
61
De Spaß is as opt Feld de Mahn,
62
De fallt entwei, fatst du em an;
63
He's as de Snee int Water smęten:
64
En Ognblick witt un denn vergęten;
65
He's as dat Nordflüs inne Höch:
66
Kikst du man hin, so ist al weg;
67
He's as de bunte Ręgenbag,
68
De in en Ruff de Storm verjag.
69
Keen Minsch kann œwern Stunn befęhln.
70
Man kann de Klock wul rüggwarts stelln,
71
Doch geit de Tid ęrn scheben Gank –
72
Un Hans mutt fort in kort od'r lank.
73
Dat ward to lat, he mutt to Pęrd,
74
Un weer Frenz Buhmann ok de Weerth,
75
He mutt to Pęrd un weer't en Wedder,
76
So gruli – as sin Telschemedder.
77
De Windkęrl blas' as schull he starbn,
78
De Ręgen klatsch mit Höllenlarm:
79
Denn leih der'n Blitz an ganzen Hęben,
80
Denn mak de Dunner de Eer to bęben,
81
Dat kunn je'n Kind in Düstern sehn,
82
De Döwel weer vunnacht to Been.
83
Hans trünnel witbeent op sin Run,
84
Gev em de Sparn un ree dervun,
85
Leet Dreck un Lehm rund um sik spein
86
Un Wind un Wulken huln un leihn,
87
Greep dann un wann mal na de Mütz,
88
Brumm dann un wann en Bummelwitz,
89
Un wenn de Run mal trager leep,
90
So knall he sitwarts mit de Swęp.
91
He weer je'n Kęrl! he harr je Knaken!
92
Wat schull son bęten Wedder maken!
93
De Hönergloben is vœr Küken!
94
De Voss, de dot is, lett sin Nücken!
95
He hör nich op son Wiwerklœn',
96
He harr sin Dag' nich spökeln sehn!
97
He ree je oft den Heider Weg,
98
Wenn man keen Hand vœr Ogen seeg!
99
Inn Nacht so swart as Kaffedick,
100
In Dreck so taag as Schosterpick.
101
Un Run dat weer en Pęrd to lopen!
102
Ok kunn man sacht en Minschen ropen.
103
Ja – dat is wahr – vunnacht weer't dull!
104
Pickswarte Luft – bi Mützen vull
105
Kunn man se'n acht Dag' mit sik dręgen,
106
De Sünn harr doch keen Lock rin kręgen.
107
Un likes – rüggwarts mutt man kiken,
108
Een kunn je wat oppe Hacken sliken;
109
Denn weer ok Allens swart un grau,
110
He kenn den Weg je to genau:
111
Bi Wesseln is dat nich so sęker,
112
Frag Böhmke man, den Appelhœker!
113
Dar liggt de Nœtgank linker Hand,
114
Dar keem Jan Hinners vun Verstand.
115
De Wesslers ut de ole Welt
116
Tellt dar int Gras ęr falsche Geld:
117
»kron oder Münt!« – schriggt denn de Een,
118
»sni af! sni af!« – »To kleen! to kleen!«
119
De Landvermęter mit de Ęl
120
Röppt Nacht vœr Nacht: »Hier is de Schęl!«
121
He hett Ditmarschen do vermęten,
122
As Land un Friheit warn toręten,
123
Un alke Jahr vun Ort to Ort
124
Geit he en lütten Hahntritt fort.
125
Un inne Sandkuhl dicht darvœr
126
Befull Ties Hans mit Wagn und Pęr;
127
Un in den Busch hier'n bęten rop
128
Hung Dodęk sik inn Sackstau op;
129
Un hier int Siel, wo't Water sickelt,
130
Funn' se dat Kind in Stroh inwickelt.
131
De Storm hul as dat Westerhaf,
132
Mit Ammers keem de Ręgen raf;
133
Blind warn de Ogen, wenn dat leih,
134
De Dunner reet de Ohrn entwei;
135
Vœrn »Bullerwedder«, as man seggt,
136
»mit Stackholt« weer 't noch vęls to slecht,
137
Wull't Hunden hageln un Katten sni'n,
138
Kunn de Skandal ni gröter sin.
139
Un as de Larm recht höllenarg,
140
Seeg Hans in Blitz den Rugen Barg –
141
Un vun den Tippel bet ton Grund
142
Viglin un Danzen kunterbunt.
143
En Klewerveer is wunnerschön
144
Vœr alke Art vun Ognverschrön!
145
As Bosco mal na Schanz spazeer,
146
Keem jüst en Reeg vun Melkdierns hęr;
147
He dreih sin Rink – un mit en Mal
148
Meenn se, dar weer en Waterpahl.
149
Do schörten se de Röck tohöch:
150
Man Een seeg allens flack un drög;
151
De harr sik eerst in Ogenblick
152
Bi't Dor en Klewerveer afplückt.
153
En falschen Schüllnk kann ok wul deen'n.
154
Hans wuss tum Glück, he harr noch een. –
155
Wat löppt so kold sin Rügg hentlank? –
156
Dat is keen Sweet: dar's Water mank!
157
De Been un Kinnladn bęwert em:
158
Schull he vellicht dat Fewer hemm?
159
Run föhl de Sparn, Hans greep de Mahn:
160
En Blitz, en Bömn – dat Krack blev stahn.
161
Herrje noch mal! wat war he wis!
162
Em warn de Haar as Bessenris',
163
Se lüchten em de Mütz vun Kopp
164
Un stunn as Börsten pillik op!
165
Dat weer keen Danz, as Schulz uns lehr,
166
Ecssaise, Française vun Hamborg hęr,
167
Keen Cotillon un engelsch Jigg:
168
»kopf ins Gerad, Füß auswärzig!«
169
Nę, Sœbentritt un Schülper Bar,
170
Un Eschepee en anner Paar,
171
Un Jägern, Twetritt-inne-Wett,
172
Un erumlütt en Menuett,
173
Un Russendanz, de Been in Hucken,
174
As Grashüppers un Hasselpocken!
175
Babn oppen Barg seet Peter Ohrt,
176
He streek de Geig un sä keen Wort,
177
Un bi em fidel Ackermann,
178
Un Dodęk sett dat Waldhorn an –
179
Un as he tut, keem't Osten hęr,
180
As Kannbarg mit sin twinti Pęr:
181
Höhup! man hör de Knaken klœtern,
182
Höhup! man hör de Athen rœtern.
183
Vun Krattbusch na Ostroh hendal,
184
Dœrt Moor bet na den Galgenpahl,
185
Un vun den Keller na Spanngrund
186
Gungt heisterkopp un kunterbunt.
187
Se keemn sogar von Hemmingstęd,
188
Un ut den Sand bi Weddingstęd.
189
Bi Dusendüwel un Grimmslit
190
Ligt vęle Junkers inne Schit,
191
Vęl schöne Been, ok adlige Knaken,
192
De Föffteinhundert de Fahrt mit maken:
193
De flogen alle ut den Murt,
194
Als wenn en Swarm utn Imkorf snurrt.
195
De Junkers mit de langen Lęden,
196
De dreehunnert Jahr int Swinmoor seten,
197
De steken, as Kantüffelpüll,
198
Den Kopp rut ut de Düttelknüll –
199
Maas wuss se op de kahle Pann
200
Un gęlgrön Water dripp dervan.
201
Dat gung, as wenn he blasen harr:
202
»de Bur de kumt, nu wahr di, Garr!«
203
As Bartelmees de Hadbarn teeht,
204
As jüm in Harst de Wulken seht,
205
As wenn in Hębn de Tüten schrigt,
206
As wenn de Beest dat Birssen krigt,
207
So flogn se, Junker Slenz ann Topp
208
Dal na Spanngrund, den Galgen herop!
209
Un hoch opt Rad seet ol Clas Dau:
210
He weer vunt Fahrn noch banni flau;
211
He harr sik ębn de Been utflecht
212
Un sett sik jüs den Kopp torecht.
213
He weer sin Tid en argen Sünner,
214
He drüßel dree unschülli Kinner,
215
Mit sœwen Harten, as he swan,
216
Kunn he bi Dag' unsichtbar gan.
217
Hans Lakmann lœhn sik an den Pahl,
218
Em fulln noch oft de Fingern dal,
219
He schrov se fast an beide Hann'
220
Un trock sik denn sin Schęnbeen an.
221
Nu richt de Anner sik tohöch,
222
Un reck de Lenken all torech,
223
Un röhr de Kinnback sünner Lippen,
224
Un slog sik op sin nakten Rippen.
225
De Ręd muss banni Indruck maken,
226
Se klappern Bifall mit de Knaken.
227
Denn Allens still – de Junker tręd'
228
Herut as heel he'n Gegenręd,
229
Neem Herr vun Galgen oppe Nack
230
Un nu ging't vœrwarts huckeback.
231
Steit man bi Wesseln op den Wall,
232
So süht man langs de Heid hendal,
233
De Galgen van di na Ostroh,
234
De Ruge Barg dicht vœr di to:
235
Dar heel uns Hans, as wenn he dröm,
236
As nu de Hupen neger keem.
237
Ja, weern dat Heider Melkdierns węn,
238
Mit rode Lippen um de Tähn:
239
Doch ole Schachteln, sünder Strümp
240
Un Schoh, un Fleesch, inn Dodenhemb.
241
Bi Dag' un vœr sin egen Dœr –
242
Keem solken Tog vun Wesseln hęr,
243
Man lepen rinner, hartensfroh,
244
Weer man eerst Dœr un Klinken to.
245
Harr Hans keen Magen as en Pęrd,
246
Dat Binners harr sik buten kehrt. – –
247
Man kennt den Döwel an sin Fot
248
Un Bonaparte an sin Hot,
249
So muss man, keek man blot mal hin,
250
Vullstędsche glik ant Prüschen kenn'.
251
Se seet un heel ęrn Näsentros,
252
En Povis statt en Tabacksdos.
253
As Lieschen Allerlei noch lęv,
254
Do kunn se bellen as en Tęv:
255
Dat kunn man nu noch anne Tähn
256
Un an de Kinnbacksknaken sehn.
257
Se föhr ok hier dat grote Wort.
258
Se smeet ęr Been na Peter Ohrt:
259
Do full de ganze Kęrl in Stücken,
260
As weert en Hupen Swęwelsticken.
261
Dat Danzen heel en Ognblick op,
262
Un Peter söch sik wedd'r tohop,
263
Un Lieschen wink de Fremdn tohöch,
264
Slog Vullstędsche ęrn Povis weg,
265
Stött »ol Madam« vun Pockenstohl,
266
Un »swarte Carl« in Rüschenpull:
267
Denn wink se Dodęk mit de Hand,
268
Un darmit stobn se dœr den Sand.
269
Nu kreeg Musik un Danz eerst Art,
270
As wenn de Löher Roland fahrt.
271
Se krelln sik as en Slachterwif,
272
Se dreihn sik as en Püttjerschiv ...
273
As jener Kęrl weer Hans to Mod:
274
De ole Fritz slęp em int Slott,
275
He funn em oppe Strat besapen
276
Un leet em in sin Stuv utslapen –
277
Wat de dennös vœr Ogen mak!
278
Nich vullns so gut stunn Hans sin Sak.
279
He dacht an all sin schändli Flöken, –
280
He wull sik nu to bętern söken, –
281
En Sweetdripp hung an jede Haar,
282
Un wa mi recht is, bę he gar;
283
Ik weet dat ni genau, – genog,
284
As he de Ogen opwarts slog,
285
Keem weddern Blitz un denn en Krachen,
286
Denn dücht em fast, as hör he lachen:
287
Denn föhl he'n Funßeln int Gesich,
288
Um Arms un Hann' un langs den Rügg –
289
Dat weer, as stunn he achtern Pęrd
290
Un föhl dat Fucheln mit den Steert ...
291
As he de Ogen apen kreeg,
292
Weer he al œwern Wildpahl weg.
293
He jag to Hus –
294
Dat weer doch leidi,
295
Sin Run sin halwen Steert weer heidi.
(Haider, Thomas. A Large Annotated Reference Corpus of New High German Poetry. In: Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024), S. 677–683, Torino, Italia. ELRA and ICCL. 2024. Ursprünglich aus: Deutsches Textarchiv, CC BY-SA 4.0.)
Dieser Text könnte aus folgender Literaturepoche stammen:
Einstellungen
Äußere Form
Sprachlich-inhaltliche Analyse
Interaktive Analyse von über 65.000 Gedichten und über 700 Dramen
Zugriff auf mehr als 400 Rezitationen und hilfreiche Epochenübersichten
Mit Aufdeckfunktion zum Selbstlernen von Stilmitteln, Kadenzen, Metrum u. v. m.
Text teilen & herunterladen
Voller Zugriff auf Textopus
Textopus-App
€ 4,99/Jahr
In-App-Kauf
Für Lehrkräfte
Kostenlos in ausgewählten Digitalen Unterrichtsassistenten der Deutsch-Lehrwerke des Ernst Klett Verlags
Klaus Groth
(1819–1899)
* 24.04.1819 in Heide, † 01.06.1899 in Kiel
männlich, geb. Groth
Niederdeutscher Lyriker und Schriftsteller
(Aus: Wikidata.org)
Textopus kann Fehler machen. Überprüfe die Informationen. Teils KI-gestützt. Siehe Hinweise zur möglichen Fehleranfälligkeit.