Man kann ni seggn, wat in en Minschen stickt
Bitte prüfe den Text zunächst selbst auf Auffälligkeiten und nutze erst dann die Funktionen!
Wähle rechts unter „Einstellungen“ aus, welcher Aspekt untersucht werden soll. Unter dem Text findest du eine Erklärung zu dem ausgewählten Aspekt. Nicht jede Anmerkung ist für die Analyse gehaltvoll.
Klaus Groth: Man kann ni seggn, wat in en Minschen stickt Titel entspricht 1. Vers(1859)
1
Man kann ni seggn, wat in en Minschen stickt,
2
Un węten, wat der ut em digen kann.
3
Noch jedesmal, wenn'k dœr de Heiloh fahr
4
Un hier int Sand de Höchden langsam ropkam –
5
He's banni krall, de Pęr hebbt nog to krabbeln –
6
Un so de Pahl toeerst herœwer dukt,
7
Gemähli länger, as man höger kumt,
8
Un eensam as en Karkthorn œwert Moor:
9
So seeg ik jümmerfort de groten Ogen
10
Un wa he ęr de dicken Flechden afsnee –
11
Dennößen keek ik weg, wer much dat sehn?
12
Dat muss Een inne Dröm je wedder vœrkam!
13
Un rein so smuck, un witt, un as en Lamm!
14
Wer kunn dat denken de ęr fröher kenn? – –
15
En Abend kumt der'n Jung bi Anton Flint
16
Un kloppt ant Finster – se hebbt Luken vœr –
17
Dats banni düster un en gruli Wedder –
18
In laten Harst, um Allerhillgen rut –
19
He's jüs vunt Itzehöer Mark tohus kam.
20
He nimt en Licht un lett em inne Dœr.
21
De Jung is banni pulti un verfrarn
22
Un seggt, un bęwert as en Eschenlof:
23
He wull na Süderdik, he weer verklamt,
24
He keem vun Arf, un wull sik dar vermeden;
25
Un darbi fung he snuckern an to weenn.
26
De Jung gefull em mit de groten Ogen.
27
He kreeg em inne Stuv un achtern Aben,
28
Weekharti frag de Fru em, wat em feil,
29
He weer wul ganz dœrnatt, he schull wat anhebbn,
30
Un hal em vun ęr Sœn sin afsett Tüg,
31
Gev em ok hitten Thee un Botterbrot,
32
Un mähli keem he wedder to sik sülm.
33
Nu war he fragt un gev ok flink Besched.
34
He sä, sin Moder weer en arme Wętfru
35
Mit sœben Kinner, he de öllste Jung,
36
Un confermeert, nu wull he ut to deenn.
37
Doch sän de groten Burn, he weer to fin:
38
He wull doch gar to geern sin Lohn verdeenn,
39
Un Moder un de Lütten 'n bęten hölpen,
40
He war sik sur don, harr he blot en Stell.
41
Do seeg de Fru na Anton, fat sin Arm
42
Un sä in pisseln: Och de arme Jung,
43
Wat meenst du, is he nich vœr di to bruken?
44
Un Anton düch, he muss em man beholn;
45
He weer wat fin, doch flink un banni schier,
46
Un al vun Höchden as sin öllsten Sœn.
47
He dach: de's ok noch orri junk un smidi,
48
Wat Eenn versmitt, dat künnt de Twee wul dręgen,
49
Un seggt: He hœp, he war sik orndli nęhm
50
Un nich keen Slöpendriwer warrn un Slüngel,
51
As nu de meisten annern, un ni musen,
52
Un ok ni trętsch un nücksch un unnütt węn:
53
So kunn he blibn, so wull he em beholn.
54
Do lav de Jung vun Himmel bet to Eer,
55
He wull sik nęhm! un hett dat ehrli dan,
56
In sœben Jahr – tum mindsten – wa mi rech is.
57
He weer wat fin, un harr en swacke Stimm,
58
Doch wuss he nett torech, un flink un knębsch,
59
Un harr doch rein son dralle Arm un Been,
60
As krellt un dreiht – wie nömm em Peter Plumm,
61
Doch wenn he't hör, so war he jümmer roth,
62
Un mak, wenn't jiggens mœgli, dat he wegkeem.
63
Sunst gung he mit to Danz un to Gelagg
64
Un smök sin Pip so brœsi as en Junker
65
Un sung un lach, doch jümmer sunnerbar,
66
Un blev ni lang un hö' sik vœr dat Drinken,
67
Ok harr he mit de Dierns nix in Sinn,
68
De faken sän: he leet as holten Hinnerk.
69
Am meisten leep he mi de junge Anton,
70
Un gung mit em to plögen un to graben,
71
Un dav mit em des Abends vœr de Dœr,
72
Lęv ok as Kind in Hus' mit beide Olen.
73
De sän, he weer so fliti un so sauber
74
Un mak sin Saken sülm, un knütt sik Jacken
75
– He harr dat vun de Oberdütschen lehrt –
76
Un Strümp un Mützen vœr sin ole Moder.
77
De schick he ok to Maidag Hür un Allens,
78
Un koff ęr jeden Harst en Swin un so –
79
Genog dat weer en prächti lütten Kęrl!
80
Do kumt enmal int Vœrjahr umme Ostern
81
Vagtsdener in en roden Rock herut
82
Un düd se an na Heide to Session,
83
Un geit vun Hus to Hus un kumt na Anton
84
Un seggt, sin Sœn un Peter schulln sik stelln.
85
Vœr Peter harrt keen Noth, de feil dat Mat,
86
Doch meenn se, Anton muss wul na de Garr,
87
De gröttste Kęrl int ganze Dörp un Kaspel
88
Un stark, he heel en Oss in vullen Lop.
89
Ol Anton war ni gut darbi to Moth
90
Un sä des Abends, as sin Sœn to Hus keem
91
Un Peter: mi is bang, nu ward dat slimm –
92
Un wat de Dener seggt un andüd harr.
93
Mit eenmal fangt de Peter an to huln
94
Un weent un schriggt un seggt: ik ga ni hin,
95
Ik kann un kann ni gan – un wat he seggt.
96
Se stellt em vœr, he harr je keen Gefahr,
97
He schull sik doch ni hebbn as Kind in Dei,
98
Vœr Anton heel dat hart, de muss wul fort. –
99
Dat kunn ni hölpen, gänzli as vun Sinnen:
100
Un wat he schull, un wat he anfang' schull!
101
Se leten em am Ende weenn un jammern,
102
Se harrn to dręgen an ęr egen Last.
103
Do röppt he Anton Sin alleen na Dęl,
104
Un hett mit ęr to snacken un to don ...
105
Den annern Abend löppt dat rund int Dörp,
106
– Vi Söd un Stęgelsch stunn' se still to snacken –
107
Ob wi't all wussen? wa dat mœgli weer!
108
In sœben Jahr! un Keener harr dat markt!
109
Un wat vœrn Diern! un dat vœrn ole Moder,
110
Um blot en grötter Lohn int Jahr to krigen!
111
Un Jeder harr sin Ahnung hatt un Gissen,
112
Un blot ni segn mucht, wat he dach un meen –
113
Man kunn't je hören anne Stimm un Spręken
114
Un sehn, mit Een Oog, anne fine Hut
115
Un an ęr Haar un Wassdom smętsch un smidi ...
116
Genog, dat Nie snackt sik endli old.
117
Un as se man ton Vœrschin keem in Kleeder,
118
Do dach der Keen an Narren un an Drilln,
119
Do funn' se ęr so nüdli un so fein,
120
As harr se nie den swaren Spaden röhrt,
121
Un doch so keit in Rock un blanke Mütz,
122
De bald de dicken Haar ni laten kunn,
123
As stamm se vun en anner Slach un Race.
124
Se reten sik um ęr bi Danz un Beer,
125
Un harrn sik all vernarrt in Anna Blom.
126
Besunners Anton stunn ęr banni na,
127
Un folg ęr op Gelagen as ęr Schatten. –
128
Wi dachen eerst, dat harr wat to bedüden,
129
Und meenn, sin Olen wussen wul Besched,
130
Doch hörn wi nößen, Anton harr sik ütert:
131
Sin
132
He meen, dat gung ęr umgekehrt as Simson,
133
Se harr sik gar to wunnerschön verwandelt;
134
He heel dat mit de Pöppen sünner Flünken,
135
De Fleerlinken deenn ni mank den Kohl ...
136
Un wat he sä. –
137
He harr man gar to rech;
138
Se flog der rum as Goldsmid mank de Swölken.
139
Ik weet ni, wa dat togung bi de Diern!
140
So still un fee – un nu so wild un flüchdi,
141
Un rein as happi op den Danz un Daben –
142
De eerste un de letzte – un en Jagdern
143
Un Lęben – un se blöh di as en Ros'!
144
Gott heff ęr sęli: mi ist rein vertisst,
145
Ik kann dat ni begripen un ni faten.
146
Man schull doch denken: fritt en Worm derin,
147
So hett de Appel fröh en lege Stęd
148
Un schint ni bet na Enn' mit rode Backen –
149
Dats doch ni so! Ik weet ni, wa dat is:
150
Ik heff mal hört, de Minsch is as en Räthsel,
151
Dat
152
Entwęder, wo wi hęrkamt, oder hingat.
153
Se wusst ok wul noch sülm ni, as se gung.
154
Un Keener, de ęr anseeg, harr dat lövt:
155
Dat weer en Kindesmörder – rein so ruhi
156
Ut grote Ogen seeg se op de Welt
157
Op düsse Sid noch eenmal rund umhęr
158
Un dę se
159
Gęv Gott, wenn se se œpent,
160
Dat ęr dat Räthsel licht to lösen ward.
(Haider, Thomas. A Large Annotated Reference Corpus of New High German Poetry. In: Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024), S. 677–683, Torino, Italia. ELRA and ICCL. 2024. Ursprünglich aus: Deutsches Textarchiv, CC BY-SA 4.0.)
Dieser Text könnte aus folgender Literaturepoche stammen:
Einstellungen
Äußere Form
Sprachlich-inhaltliche Analyse
Interaktive Analyse von über 65.000 Gedichten und über 700 Dramen
Zugriff auf mehr als 400 Rezitationen und hilfreiche Epochenübersichten
Mit Aufdeckfunktion zum Selbstlernen von Stilmitteln, Kadenzen, Metrum u. v. m.
Text teilen & herunterladen
Voller Zugriff auf Textopus
Textopus-App
€ 4,99/Jahr
In-App-Kauf
Für Lehrkräfte
Kostenlos in ausgewählten Digitalen Unterrichtsassistenten der Deutsch-Lehrwerke des Ernst Klett Verlags
Klaus Groth
(1819–1899)
* 24.04.1819 in Heide, † 01.06.1899 in Kiel
männlich, geb. Groth
Niederdeutscher Lyriker und Schriftsteller
(Aus: Wikidata.org)
Textopus kann Fehler machen. Überprüfe die Informationen. Teils KI-gestützt. Siehe Hinweise zur möglichen Fehleranfälligkeit.