Rägenwäder
Bitte prüfe den Text zunächst selbst auf Auffälligkeiten und nutze erst dann die Funktionen!
Wähle rechts unter „Einstellungen“ aus, welcher Aspekt untersucht werden soll. Unter dem Text findest du eine Erklärung zu dem ausgewählten Aspekt. Nicht jede Anmerkung ist für die Analyse gehaltvoll.
John Brinckman: Rägenwäder (1842)
1
Nich wohr – dat's ok gor to verdreetlich, is't nich?
2
Vörut för allens, wat 'ne Wirtschaft hett,
3
de nu drög Wäder grad so nödig brukt
4
as Wind 'ne Mœhl un as een Schipp dat Water –
5
wenn sacht un flink denn Drupp an Druppen dalföllt,
6
so dicht tohop, as wir'n s' in Garwen bunnen.
7
Swart is de Lucht, un dat's een mächtig Schur,
8
wat een mit Fog Landrägen heeten dörft;
9
dat höllt dree Dag' un Nacht in eenschen an,
10
de Kurrpitsch in de Buddel rönnt as dull,
11
de Pogg in't Glas de will abslut nich stigen,
12
un't oll dumm Wäderglas dat föllt noch ümmer –
13
nich wohr, dat's ok gor to verdreetlich, is't nich?
14
Vörut för allens, wat sonn Wirtschaft hett.
15
Een'n Ogenblick lett sacht de Sünn sick sehn,
16
man witt un matt süht s' ut as Melk, de kest is,
17
as wir s' elennig krank un hadd't koll Feewer,
18
ründ ümmen Kopp 'n Kimmeldok sick ümdan
19
un leg dor baben in'n tweesleprig Bedd
20
un hadd sick dor bet œwer'n Hals inwickelt
21
un mücht vun nicks un heel un gor nicks weeten.
22
Denn eens denn rögt sick baben dor de Dak
23
un rullt sick rüm un dreigt un warwelt sick,
24
as ob de krank Sünn sick eens rümmer smet,
25
dat mit de Hitt kreg un wull blot sick stangeln.
26
Dat is de Wind, de wull woll, man he kann nich,
27
de kümmt so swack noch ümmer ut Südwest:
28
wenn he mal tostött, is dat grad, as wenn
29
sonn lütten Jung in sonn Sößschäpelssack,
30
den s' œwer't Sleet in't Backhus uphängt heww'
31
un Moder waschen let, herin eens pust't.
32
Een kann nich sehn een Vittel Wägs vor sick,
33
un wenn een middags baben uppen Barg,
34
ründüm fri Rüm un apen Feld, ok stünn.
35
De Hoff, dat Dörp, de Landstrat is een Pütt,
36
de Wischen bi de Mœhl sünd all all blank,
37
bet an ehr Burd de Grabens all all vull
38
un kœn'n so flink dat Water furt nich schaffen,
39
as dat vun baben kümmt. Nee, 't is to trurig!
40
Dor is so väl to don, dat Enn is weg,
41
dat Für brennt een'n hell up all teihn Nagels,
42
un sülst't Meßführen dat will nu nich mihr.
43
Twee Föder stäken fast all in'n Lehm
44
bi'n Botterbarg, wu de Wennacker liggt;
45
de Pir de damp' un sehn so blanking ut,
46
as wiren s' heel un gor mit Tran afräwen;
47
de Knechts de heww' ehr Fodersäck ümdan
48
sick üm ehr Schullern, 't Water leckt un drüppelt
49
vun'n Hot ehr as 'ne Rönn, un de oll Swäp
50
sülst will nich klappen mihr.
51
Kik eens! Dor hoppt
52
de dick Karlin de Dämm längs bi dat Vehhus;
53
ehr Schört hett s' œwer'n Kopp nam'n un ehr Röck
54
bet an de Kneekähl hochup bunnen; kik eens!
55
Wu se dor henpatscht mit ehr scheewen Been
56
in de langschächtig Kirlssmerstäwel, kik!,
57
de för ehr drallen Waden väl to knapp sünd;
58
de knipen ehr, man se hett noch mihr Knipen:
59
de Rotten sünd dor achter in de Gat,
60
dicht bi de Backaw un den Aantenpohl,
61
un heww' sick de dree besten Gössels stahlen,
62
un Gant un Gos de schrigen as verrückt.
63
Wat ward Schultmoder seggen, wenn se't markt!
64
De steiht de Kopp sit gistern so nich recht;
65
se hett nah Fik all mit de Füllkell slahn
66
un Dürten mit ehr höltern Slarp all smäten,
67
se schellt un schimpt un smitt so mit de Dören,
68
de Schostein rokt, un Vader knurrt so väl,
69
un den is ok nicks, gor nicks recht to maken.
70
De sinnt so väl un snackt in sick herin,
71
un kann doch keen Minsch för dat Wäder för nich!
72
Na nu, vun Vader will wi man nicks seggen,
73
de hett sin'n Kopp so vull, dat de em düst;
74
dat's in de Aust jo, un de Weit dotrip,
75
de Arwten de ligg' all noch up ehr Swad –
76
wat de nu woll all kint un utpahlt sünd!
77
Een mag dor nicks mihr hüren vun un weeten.
78
Dat bäten Timthee dat is ok noch buten,
79
de Vörmahd dor was ok nich recht wat wussen,
80
de Wull wir œwer Johr dree Daler ringer,
81
un de Avkat hett een Kaptal em künnigt –
82
dat schall un möt he to Antoni schaffen,
83
dat kost't nu ok all wedder ni Negozen!
84
Un liggt sonn ganze Last up een Poor Schullern,
85
denn kriggt een sacht dat mit sonn Ungedur,
86
denn ward een sacht'n bäten kettelhoorig,
87
ick glöw, denn künn bi mennigeen'n dat vörkam'n,
88
de't süs ok grad nich mit'n Düwel höllt –
89
wenn dat denn grad so drapen müß un künn sick,
90
wat de leew Gott em uppe Strat begegent
91
un noch so orig ok de Tit em böd –,
92
he bet't Schöndank drist manke Tähn intwei,
93
kreg't ok de Paster achterher to weeten
94
un nehm em dorför snurrig in de Bicht.
95
Ji weet' jo, wu dat Nahwer Bullern güng,
96
oll Krischan Buller – je, dunn läw he noch! –
97
den ollen Buller meen'ck vun Höhen-Hagen –,
98
de hadd'n gor to schönen Rappslag buten,
99
'ne wohre Pracht un Staat was't antosehn,
100
de stünn so dicht, künn Has' un Windhund drägen,
101
un Mad un Emer hadd em nicks nich dan.
102
För dusend Daler slög he em nich weg,
103
man blot dat een, he hadd em nich versäkert –
104
wat schüll he ok! Sin Geld so weg to smiten!
105
Sit dörtig Johr was dor keen Hagel west,
106
de See de let keen'n Hagel nich herœwer,
107
dat ded he nich, oll Buller was dor säker,
108
dat müß he bäter weeten, dor slög em
109
keen Ader nah, un sonn oll Premi, wen
110
mag dor girn ran, wenn dat nich nödig deit.
111
Dunn eens nah Disch – de Rapp de was meist rip –
112
hadd Krischan Buller in sin'n Armstohl lägen,
113
lurt uppe Müs' dor'n bäten, as he't nennt,
114
de Been lang utstreckt vör sick up'n Schämel,
115
sin Fru ehr siden Halsdok œwer'n Kopp –
116
denn dat was swol, un de oll Fleegen stöken –
117
un drömt, wat Brockelmann dree Daler sößteihn
118
em böd för'n lütten Schäpel Rostocksch Mat
119
un, wenn teihn Last dat würr, denn een mit anner
120
dreedusend un dreehunnert dörtig Daler.
121
Un dorbi sagt he as 'ne duwwelt Brettsag,
122
de vör dree Pir un'n böken Kammrad geiht;
123
un dorto snöw un pust' he mankedörch,
124
as hadd he in Rapswater œwernam' sick,
125
blot man vun wägen den kaptalen Bott
126
un toväl Nägenogen dorto gäten. –
127
Dunn rullt dat los up eens. As wenn sonn Schostein
128
vun baben vun den bœwelst Bœhn dal instört't,
129
so ballert dat, so rastert dat un gnastert.
130
Up Sprüng oll Buller, rew sick mit de Düm
131
sin beiden Ogen klor un kek ut't Finster.
132
Weg was de Drom! Dor stünn dat pickenswart,
133
dor günt den See, un steg un steg un swüll,
134
as wull un müß dat œwer'n See eens rœwer,
135
grad up den Rappslag los. – Oll Buller rut,
136
sin 'n nigen Hot sett't in de Fohrt he up,
137
de hüng vun Sünndag her noch an den Riegel,
138
un langt sin'n Handstock her sick ute Eck –
139
ahn den ded buten he dat nie un nie nich.
140
Hen löp he nah sin'n Rapp, un as he ankem,
141
dor stünn dat Wäder grad em œwer'n Kopp.
142
Ran sust dat œwer'n See, as wenn de Düwel
143
vörbi 'ne Kirch jagt 's Abens vör Korfridag
144
un de grot Bädklock grad den Festdag inlüddt.
145
Brun würr dunn Buller, as sonn Gosbeer ward,
146
wenn Gallen dor is. Dree grot Hagelslaten,
147
as Walnœt grot, de slögen vör em dal.
148
Flink böhrt sin'n Handstock Buller up un draugt,
149
as wull dat Wäder uppe Städ he pannen,
150
un schreg: »Ick segg, wu du di't ünnersteihst,
151
so schall di furtst dat helle Dunnerwäder!
152
Süh, Krischan Buller bün'ck un mag sonn Spaß nich!
153
Ick weet nich, wu ick denn to bün kumpabel!« –
154
Hen œwerst güng de Hagel œwer'n Rapp,
155
grad as sonn steenern grot Schanseewalz geiht;
156
dal güng de Rapp, as würr he rinner stampt,
157
as hadd'n sick dor an teihn Swadron Husoren
158
ründ üm sick sülst teihnmal herüm eens swenkt,
159
un vör em slög dat Wäder in de Bök,
160
dat Spön un Spledder üm sin'n Kopp em stöben.
161
Oll Buller œwerst schreg: »Man nich so hastig!
162
Een spreckt een Wurt sacht för sin Eegendom!
163
Dat is een slichten Kirl, de dat nich deit
164
un de sick all so ünbesehens hennimmt,
165
de is nich wirt, dat he wat hett un kriggt!«
166
Un as de Storm em dunn sin'n Hot vun'n Kopp ret,
167
sin'n nigen Ünripen vun Höter Hänsch,
168
den Mandag he nah Pingsten sick irst köfft hadd,
169
un dormit afscheest œwer Stock un Steen
170
grad in de Bäk ehr allerdeepste Düp –
171
kek he sick gor nich nah em üm un brummt:
172
»na, wenn de Düwel de Trumpet irst hett,
173
kann mintwäg' girn he ok dat Mündstück kriegen;
174
up gegen'n Backaw hojahnt dat sick slicht!
175
Un wenn de leew Gott dat glik œwel nimmt,
176
wenn een för sin god Sak een godes Wurt spreckt,
177
je, denn – denn möt he sinen Willen hebben;
178
denn kennt he œwerst Krischan Bullern slicht –
179
mein Jes' nee ja! Een seggt sacht eens sin Meenung
180
un wohrt sick denn ok grad nich vör sonn Wurt,
181
dat man so birt un noch keen Farken kriggt!«
(Haider, Thomas. A Large Annotated Reference Corpus of New High German Poetry. In: Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024), S. 677–683, Torino, Italia. ELRA and ICCL. 2024. Ursprünglich aus: Deutsches Textarchiv, CC BY-SA 4.0.)
Dieser Text könnte aus folgender Literaturepoche stammen:
Einstellungen
Äußere Form
Sprachlich-inhaltliche Analyse
Interaktive Analyse von über 65.000 Gedichten und über 700 Dramen
Zugriff auf mehr als 400 Rezitationen und hilfreiche Epochenübersichten
Mit Aufdeckfunktion zum Selbstlernen von Stilmitteln, Kadenzen, Metrum u. v. m.
Text teilen & herunterladen
Voller Zugriff auf Textopus
Textopus-App
€ 4,99/Jahr
In-App-Kauf
Für Lehrkräfte
Kostenlos in ausgewählten Digitalen Unterrichtsassistenten der Deutsch-Lehrwerke des Ernst Klett Verlags
Textopus kann Fehler machen. Überprüfe die Informationen. Teils KI-gestützt. Siehe Hinweise zur möglichen Fehleranfälligkeit.