50. En Schmuh

Bitte prüfe den Text zunächst selbst auf Auffälligkeiten und nutze erst dann die Funktionen!

Wähle rechts unter „Einstellungen“ aus, welcher Aspekt untersucht werden soll. Unter dem Text findest du eine Erklärung zu dem ausgewählten Aspekt. Nicht jede Anmerkung ist für die Analyse gehaltvoll.

Fritz Reuter: 50. En Schmuh (1842)

1
In Prenzlau wahnt en Jud', de hadd
2
Mit Giz den wohren Deuwel seihn;
3
Hei höll dat Sinig so tau Rad',
4
Dat ein em bi de beiden Bein
5
Uphängen künn un künn em stäkern,
6
Hei rückt nicks rut un däd versäkern,
7
Hei wir bi Gott en armen Mann,
8
Un stellt sick gottserbärmlich an.
9
De Lüd vertellten, dat hei jede Nacht
10
In sinen Hus' un Hof un Goren
11
Mit Hun'ngeblaff höll sülwsten Wacht,
12
Üm't Fauder för en Hund tau sporen.
13
Dat weit ick nich un heww dat ok nich hürt,
14
Behaupt dat drüm ok nich, denn Unrecht wir't,
15
Wull ick wat seggen, wat nich is;
16
Doch dat, dat weit ick ganz gewiß,
17
Dat hei des Morgens, wenn de Scheper drew,
18
Sick irst nah sine Schap begew,
19
De Stalldör fast heranner tog
20
Un up de Schap herümmer slog,
21
Bet s' allen Anstand in ehr Angst vergeten
22
Un em irst ehr Rosinen leten.
23
Un hadd'n s' em de Rosinen laten,
24
Denn makt oll Mauscher d'rut Dukaten.

25
Oll Mauscher, de würd rik, sihr rik,
26
Sin Giz, de blew sick ümmer glik,
27
Un ebenso was dat nich minner
28
Mit sine Sähns un Swigerkinner.
29
Doch wat de Oll mit Schap bedrewen,
30
Bedrewen sei mit arme Sünner,
31
De in Verlegenheiten seten;
32
Kredit würd ehr nich ihre gewen,
33
Bet s' ok irst ehr Rosinen leten.
34
Un handelt Mauscher blot mit Posen
35
Un höchstens mit geflickte Hosen,
36
Denn müßt dat nu bi Itzig un bi Benjamin
37
Mit Wull, Perdukten, Staatspoppieren sin.
38
Von Mauschern sin Nahkamenschaft
39
Würd an de Börs' tau Hamborg spraken.
40
Stamm Mauscher gräunt in vuller Kraft,
41
Un an em sünd Papiercher un Dukaten
42
Linglang as Bladd an Bladd upbraken.
43
Un äwer sine Sähns un Döchter
44
Brök ok de Bildung plötzlich rin,
45
As wenn s' mit ein'n Nürnbarger Trechter
46
Ehr in den Däts würd trechtert sin.
47
An Schawwes un an lange Nacht,
48
Dor würd nu länger nich an dacht,
49
De Standpunkt, de was äwerwunnen;
50
De Damen güngen in den Tee
51
Un legen up den Kanapeh
52
Un lesen in de Schawwesstunnen
53
Den »göttlich schenen ew'gen Juden
54
Von'n göttlich schenen Euscheen Szüh«.

55
De öllste Sähn, Herr Hirsch, de makte
56
Ganz nüdlich in Philosophie;
57
De tweite Sähn, Herr Itzig, strakte
58
Sick mit Mamsells un Hun'n un Pird'
59
Un güng mit Ridpitsch un mit Sporn,
60
As wenn de Pitsch em antrut word'n,
61
De Sporn mit em geburen wir.
62
Un wat de drüdd nu was, Manasse,
63
Dat was en groten Fläutenspeler,
64
En groten Hun'n- un Kattenquäler
65
Un einen groten Dichter was'e
66
Un was en Leiwling von de Kallen.
67
De jüngst nu äwerst, Benjamin,
68
Dat was de Upverklärtst von allen;
69
De Schinken von drei fette Swin
70
Un Mettwurst, Speck un suren Aal,
71
Kort, wat en annern Minschenmagen
72
Nich minschenmäglich tau verdragen,
73
Dat fratt hei allens in sick dal.
74
Sin Meinung was, de Upverklärung
75
Set in de Swinfleisch-Speck-Vertehrung,
76
Un hadd ein seggt tau Benjaminen,
77
Dat de Upverklärung in den Mauscherstamm
78
Von Geld un noch wat anners kamm,
79
Taum Bispill von de Schapsrosinen,
80
Hei hadd mit Hand un Faut sick wehrt,
81
Hei wir von Swinfleisch upverklärt.

82
Indessen was't nu einmal so:
83
Un hadd'n sei Mosen ok vergeten,
84
Sei hadd'n doch Mosen un Propheten.
85
Doch würd'n s' nich ehres Lewens froh,
86
Denn wenn s' den Glanz recht seihen leten
87
Un deden grot Gesellschaft gewen,
88
Denn müßt den ollen Tatterlewen
89
De Bös' un sin Großmauder riden,
90
Dat hei in sinen Neglischeh
91
Herin kamm in de Sauereh.
92
Dat künn'n sei denn nu doch nich liden.
93
Oll Mauscher, de hadd keinen Rock,
94
Hei drog man blot 'ne korte Jack,
95
Un up de Jack satt Plack an Plack,
96
Un an de Placken Lock bi Lock.
97
Un Itzig seggt: »Wie aus den Meß
98
Kommt Tatterlewen zu die Damen.«
99
Manasse treckt die Stirn tausamen:
100
»un vor Musik kein Interess';
101
Ich glaub', wenn Wolf-Hirsch-Löwen-Meier-Beer,
102
Robert der Teufel selbst käm' her
103
Un spielt ihm einen Schottschen vör,
104
Er ließ nich von de kurze Jack.«
105
Na, nu de Kläukst was Benjamin,
106
Un all de annern glöwten't ok,
107
De säd denn nu: »Ei, dummen Schnack!
108
Das beste ist, wir kaufen ihn
109
Vor unser Geld en neuen Rock,
110
Ich meine so, so'n Toler neun,
111
Un bilden ihm denn kindlichst ein,
112
Wir hätten nur zwei Taler gewen,
113
Denn trägt ihn unser Tatterlewen.«

114
Na, dat schüht ok, de Rock ward köfft.
115
Oll Mauscher kümmt tau sine Kinner,
116
Un sei vertelln em dat Geschäft
117
Un bring'n em in den Rock herinner.
118
Oll Mauscher kickt un strickt un deiht,
119
Un as hei vör den Speigel steiht
120
Un sick besüht, dunn fröggt de Oll:
121
»as Gott mich niemals strafen soll,
122
Was gabst du, Benjamin, for ihn?«
123
»zwei Toler«, seggt em Benjamin.
124
De Oll geiht nu ganz lustig furt,
125
Doch knapp hett dat twei Stunden durt,
126
Dunn kümmt hei in sin Jack taurügg.
127
Na, Benjamin, de wunnert sich
128
Un fröggt, wo denn de Rock wir blewen?
129
Dunn seggt sin Mauscher-Tatterlewen:
130
»verkoft! Mit Schmuh verkoft! Sieh hier!
131
Zwei Toler kost't dat Röckche dir,
132
Ich kriegte vier –
133
Zwei dir, zwei mir.
134
Mag Gott uns oft so'n Rebbes gewen!«

(Haider, Thomas. A Large Annotated Reference Corpus of New High German Poetry. In: Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024), S. 677–683, Torino, Italia. ELRA and ICCL. 2024. Ursprünglich aus: Deutsches Textarchiv, CC BY-SA 4.0.)

Einstellungen

    Text teilen & herunterladen

    PDF-Export

    Arbeitsblatt zur Interpretation herunterladen

  • Äußere Form

  • Sprachlich-inhaltliche Analyse

  • Voller Zugriff auf Textopus

    • Interaktive Analyse von über 65.000 Gedichten und über 700 Dramen

    • Zugriff auf mehr als 400 Rezitationen und hilfreiche Epochenübersichten

    • Mit Aufdeckfunktion zum Selbstlernen von Stilmitteln, Kadenzen, Metrum u. v. m.

    Textopus App

    Textopus-App

    € 4,99/Jahr
    In-App-Kauf
    Apple App StoreGoogle Play Store
    Klett Digitale Unterrichtsassistenten

    Für Lehrkräfte

    Kostenlos in ausgewählten Digitalen Unterrichtsassistenten der Deutsch-Lehrwerke des Ernst Klett Verlags
    Deutsch kompetent

Fritz Reuter
(18101874)

* 07.11.1810 in Stavenhagen, † 12.07.1874 in Eisenach

männlich, geb. Reuter

plattdeutscher Schriftsteller

(Aus: Wikidata.org)

Textopus kann Fehler machen. Überprüfe die Informationen. Teils KI-gestützt. Siehe Hinweise zur möglichen Fehleranfälligkeit.