38. Dat Johrmark
Bitte prüfe den Text zunächst selbst auf Auffälligkeiten und nutze erst dann die Funktionen!
Wähle rechts unter „Einstellungen“ aus, welcher Aspekt untersucht werden soll. Unter dem Text findest du eine Erklärung zu dem ausgewählten Aspekt. Nicht jede Anmerkung ist für die Analyse gehaltvoll.
Fritz Reuter: 38. Dat Johrmark (1842)
1
»je Mudder, 't is woll an de Tid,
2
Dat Fritz sick in de Welt ümsüht.
3
Hei bliwwt süs heil un ganz perdollsch«,
4
Seggt Bur Swart tau sine Ollsch,
5
»süh, morg'n is Johrmark in de Stadt,
6
Dor künn hei sick denn mal eins wat
7
Versäuken un de Kauh verköpen
8
Un up den Mark en beten rümmer ströpen;
9
Denn Viehsionochnomi un stolzen Dünkel
10
Un ok Kultur der Welt mit mang –
11
Wer
12
De bliwwt en Klas sin Leben lang.«
13
»mit de drei Ding', dor hest du recht«,
14
Seggt Mutter Swartsch, »dat heww ick ümmer seggt.
15
Doch kik em an. Süh! Viehsionochnomi, de hett'e;
16
Von Mul un Näs' ganz nüdlich lett'e.«
17
»ih ja! Dat geiht mit de Viehsionochnomi,
18
Hei hett so wat Absonderlichs von mi« –
19
Oll Swart, de hadd ganz brandrod Hor
20
Un kek mit't ein Og ganz verdwas –
21
»mi dücht, hei glikt mi ganz un gor,
22
Dat heit, as ick noch jünger was.
23
Na, mit den stolzen Dünkel het't kein Il,
24
De ward sick finnen mit de Wil,
25
Wenn hei man irst de Drittel wohrt,
26
De wi för em tausamensport;
27
Doch äwerst mit Kultur der Welt,
28
Dor is't noch leg mit em bestellt,
29
Hei kann noch nich en Spirken sprichen,
30
Versteiht noch gor nicks von den Handel
31
Un von de Kniffen un de Slichen
32
Un führt noch so'n burschen Wandel:
33
D'rüm sall hei hüt herinner in de Stadt,
34
Dormit hei'n beten plitscher ward. –
35
Fritz! Hür, min Sähn, du sallst hüt nah de Stadt
36
Un sallst den Strimer uns verköpen.
37
Doch irstens will ick di noch wat
38
In din Gedächtnis rinner knöpen:
39
Drink di nicks unner dine Huw,
40
Un spuck de Lüd' nich in de Stuw,
41
Wenn di wer grüßt, denn segg 'schön Dank',
42
Un fret di nich in Honnigkauken krank!
43
Putz mit de Fingern nich de Näs',
44
Un gah nich rüm as in den Däs',
45
Un Prügeli gah ut den Weg,
46
De Katt lickt di nich af de Släg.
47
Un 'n beten ok in acht di nimm,
48
Un lop kein lütte Kinner üm,
49
Un lat di nich von jeden brüden
50
Un von den Krabbenwagen äwerführen.«
51
»ih, Vader, wat hewwt Ji för Not?
52
Ick lat de Botter von dat Brod
53
Mi ganz gewiß nich runner nemen.
54
Doräwer bruk J' Jug nich tau grämen.
55
Ick ward den Strimer woll verköpen,
56
Ji brukt mi gor nicks intauknöpen.
57
Un denn, von wegen't Näsenputzen,
58
Dat brukt Ji gor nich uptaumutzen.
59
Ji denkt woll, Ji allein sid klauk?
60
Irst nem'ck de Fingern, denn den Dauk,
61
Un mit de Släg! Lat sei man kamen!
62
Korl Witt un ick, wi holl'n tausamen.«
63
Hei halt den Strimer ut den Stall,
64
Un as de Reis' nu afgahn sall,
65
Dunn kümmt de Ollsch herunner von den Bähn
66
Un seggt tau em: »Fritz, hür, min Sähn,
67
Stek desen Büdel in de Tasch herin,
68
Dor is en beten Markgeld in,
69
Dat heww ick mi för Speck un Eier sport,
70
Un bring mi mit en beten Snuwtoback,
71
Un mak dorvon man keinen Snack,
72
Dat Vader sick nich dorvör wohrt.«
73
Na, Fritz un Strimer, de gahn furt,
74
Un as sei kamen ut den Urt,
75
Findt sick denn Korl Witt ok in,
76
De ok will in de Stadt herin.
77
»hür, Fritz«, seggt Korl, »hüt ward't en Lewen!
78
Wo will'n wi in den Honnigkauken freten!
79
Wat hett di Mudder Markgeld gewen?«
80
»oh, 't is nich vel, 't is man en beten;
81
Un mit den Honnigkauken – ne, dat lat man sin!
82
Denn wenn ick hüt nich recht manierlich bün,
83
De Oll lett mi sindag' nich wedder rin.«
84
»na, äwer Spickaal!« seggt Korl Witt,
85
»un dortau Syrupsstuten beten!
86
So'n Spickaal, Fritz, de geiht dormit;
87
Wo will'n wi in den Spickaal freten!«
88
»dat geiht!« seggt Fritz, »dor hest du recht,
89
Von Spickaal hett de Oll nich seggt!«
90
Sei kamen nu tau Stadt herin.
91
Fritz bliwwt tauirst bi sine Kauh.
92
De Köpers kamen af un tau
93
Un fragen, wat de Pris süll sin.
94
Fritz föddert stracks teihn Daler mihr,
95
As wat de Strimer kosten süll.
96
De Köpers gahn un swigen still.
97
Wenn Strimer doch verköfft irst wir!
98
Dunn kümmt Korl Witt, em aftaulösen,
99
Un hei kann nu herümmer däsen,
100
Hei kann nu gahn, wohen hei will.
101
Irst steiht hei bi 'ne Ördel still
102
Mit eine schöne Mordgeschicht,
103
Wotau en gruglich Lied würd sung'n.
104
De Kirl was hellsch bi Stimm un Lung'n,
105
Un't Wiw, dat sung just ok nich slicht:
106
War einst ein alter Greiser,
107
Woll an die siebzig Jahr;
108
Der Satan tät ihn reizen,
109
Er tät 'ne böse Tat:
110
Das Haus tät er anstecken
111
Bei seinem eignen Sohn.
112
Oh, wie viel Dampf und Schrecken!
113
Und wie viel Dampf und Rauch!
114
Die Magd aus ihrer Kammer
115
Lief wohl zur Tür heraus;
116
Doch oh, entsetzlich Jammer!
117
Die Türe wollt nich auf.
118
Un so gung't noch en Strämel wieder.
119
Na, as hei naug hadd von de Lieder
120
Un as em dat nich mihr gefehl,
121
Besach hei sick den Apen, Born un Kamel.
122
»ne, kik, de Ap! Wo'st mäglich in de Welt!
123
Wat makt de Minsch doch all för't Geld!«
124
De lütte Ap, dat lütte Dirt,
125
Dat is allein dat Geld all wirt,
126
Un dit geiht all binah ümsünst.
127
De Dire maken ehre Künst.
128
Tauletzt röppt noch ganz lud de Mann:
129
»will einer von die Herrschaftlichkeiten
130
Noch mal auf das Kamel rum reiten,
131
Der fürcht' sich nich un komm heran!
132
Na, du, mein Sohn«, hir wend't hei sick an Fritzen,
133
»willst du vielleicht einmal drauf sitzen?«
134
»je«, seggt uns' Fritz, »je, kann hei mi ok dragen?
135
Denn wull 'ck't woll dauhn, denn wull 'ck't woll wagen.«
136
Na, dat Kamel, dat kümmt un leggt sick dal,
137
Un unser Fritz, de Düwel hal!,
138
De klaspert up dat Dirt herup
139
Un sitt dor baben as 'ne Pupp.
140
De Deutsching, ne! wo geiht dat nett!
141
Un wo dat unsern Fritzen lett! –
142
Nu kümmt de Ap! Nu paßt mal up!
143
De springt ok up't Kamel herup,
144
Un von't Kamel springt hei up Fritzen.
145
»wat sall dat wesen? Lat de Witzen!«
146
De Ap fängt nu em an tau taren
147
Un em in dat Gesicht tau klaren
148
Un nimmt em von den Kopp de Mütz.
149
»verfluchtes Ding!« röppt unse Fritz.
150
Je ja, je ja! De Ap, de nimmt s' un smit s'
151
In einen Hümpel Jung's herinner
152
Un fängt nu an em sinen Kopp tau lusen
153
Un in de roden Hor herüm tau plusen,
154
Un dat Kamel, dat löppt nu swinner.
155
Uns' Fritz, de will dat Dings nu packen
156
Un grippt sick hin'n nah sinen Nacken,
157
Rutsch! sitt dat Ding em up de Näs'
158
Un giwwt em dor en baschen Kes',
159
Un wenn hei'n hir nu will beluren,
160
Rutsch! sitt hei wedder acht're Uhren.
161
»herun mit di un lat din Heweln!«
162
Ratsch, bitt de Ap em up de Knäweln.
163
Hei lus't un plus't,
164
Hei ritt un bitt,
165
Hei nart un tart,
166
Hei wippt un knippt,
167
Un uns' Fritz Swart,
168
De grippt un grippt
169
Bald rechts, bald links,
170
Un ümmer flutscht em weg dat Dings,
171
Em will dat Gripen nich gelingen,
172
Un kann em ok nich von sick bringen.
173
Nu fäng't Kamel gor an tau springen,
174
Un dunn was't mit de Rüteri
175
Von unsen Fritzen ok vörbi.
176
Noch einen Sprung, baff! liggt hei 'runner.
177
Un't was wohrhaftig gor kein Wunner.
178
Wenn jug de Ap hadd in die Fingern beten
179
Un in de Hor jug rümmer reten,
180
Ji hadd't woll ok nich faster seten. –
181
Na gaud! Hei freut sick blot, dat mit den Born
182
Hei nicks tau dauhn noch kriggt, un löppt in bloten Horn,
183
Denn sine schöne Mütz was furt,
184
Un mit 'ne halw geschunn'ne Snut
185
Ut de verfluchte Baud herut.
186
»dat«, seggt hei, »hett mi schön belurt!
187
Na,
188
För't tweitemal, dor segg ick gaud.«
189
Hei köfft sick nu en nigen Haut
190
Un ward up't Mark herümmer gapen.
191
So kümmt hei endlich nah 'ne Stell,
192
Dor küselt sick 'ne Karessell.
193
Un as hei steiht un kickt dat an,
194
Dunn kümmt nah em en Mann heran,
195
De seggt tau em: »Na, Sähn, wo wir't?
196
Hir steiht just noch en leddig Pird.
197
Du, glöw ick, wardst de Ring' woll drapen.«
198
»je«, seggt uns' Fritz, »je, hewwt Ji ok en Apen?«
199
»ih, Gott bewohr! Stig du man up!«
200
Un Fritz stiggt up de höltern Pupp.
201
Tauirst geiht dat so schön un sacht,
202
Dat unse Fritz vör Wäldag lacht,
203
Wil dit vel beter em gefehl
204
As up dat niderträchtige Kamel.
205
Doch as de Sak recht in den Swung'n,
206
Dunn kart de Düwel einen Jung'n
207
Heranner an den Kreis ganz dicht,
208
De snirt't em grad in dat Gesicht,
209
Un ümmer, wenn hei makt en Bogen,
210
Denn snirt't de Jung' em in de Ogen.
211
»entfahmte Släks, nu heww ick't satt!
212
Lettst du mi, Slüngel, nich in Rauh!«
213
De Bengel, de snirt't ümmer tau
214
Un snirt't em as 'ne Katt so natt.
215
»na«, seggt hei, as hei runner steg
216
Un as de Jung' taum Düwel was,
217
»hüt geiht mi allens schön verdwas!
218
Nu fehlt man blot, ick kreg noch Släg
219
Un kreg den Strimer nich verköfft,
220
Denn hadd ick makt en gaud Geschäft.
221
Ih! wat sall ick mi hir noch argern?
222
Ne! Leiwerst gah'ck nah Bäcker Bargern.«
223
Hei köfft sick nu en schönen Aal
224
Un set't sick bi den Bäcker dal
225
Un lett sick 'n Pegel Bramwin geben
226
Un fängt nu lustig an tau lewen,
227
Un as hei drunken hadd en lütten,
228
Dunn gung hei hen nah Korl Witten.
229
»na, Korl, wo steiht't, hest all verköfft?«
230
»ick mag ok jo! Bi de oll Klatsch
231
Ward mi de Tid all lang nahgraden,
232
De ganze Handel geiht verdwatsch!«
233
»na, hett di einer denn wat baden?«
234
»ih, Gott bewohr! Wer ward
235
En Stein üm'n Hals un denn versöpen!
236
Dat wir dat Best för't olle Veih,
237
Dor kemen woll en twei un drei,
238
De deden nah den Pris mi fragen,
239
Doch keiner wull den Handel wagen.«
240
»je, hür mal, Brauder«, seggt uns' Fritz,
241
»verköpen möt ick s' ahn Perdon,
242
Verköpen möt'ck s'«, röppt hei in Hitz,
243
»ick krig tau Hus süs Hunnenlohn!«
244
Un as sei noch doräwer reden,
245
Dunn kümmt en Jud herannetreden.
246
Up sinen Puckel hadd hei'n Packen
247
Un einen Kasten up den Nacken,
248
Dorinner lag so allerhand:
249
Pitschaften, Brillen, gräunen Band,
250
Sneebarger Snuwtoback un blanke Knöp.
251
»nu?« seggt hei, »nu? Wüll'n Sie verkaufen denn die Kuh?«
252
»wat willst mi geben, wenn'ck s' verköp?«
253
Fröggt Fritz. – »Wie haißt? Das olle Dirt?
254
Wie kann ich machen drauf en Schmuh,
255
Wenn's morgen früh mir ist krepiert?«
256
»so licht geiht ehr nich ut de Aten.
257
Ick will s' di ok för fiwuntwintig laten.«
258
»ai waih geschrie'n! Wos denken Sie?
259
's sein schlechte Szaiten for die Küh.
260
Wenn ich de zwanzig Toler nu bezohl,
261
Wo bleibt denn da mein Rebbes wohl?«
262
»ick heww«, seggt Fritz, »verstah mi recht,
263
Ick heww von fiwuntwintig seggt.«
264
»wie haißt? Mit so'ne junge Lüd, mit so'ne heft'ge,
265
Wie süll ich machen da Geschäftche? –
266
Ick will Se segg'n wat in Vertrugen;
267
Un wenn ick segg Se wat, drup kän'n Se Hüser bugen.
268
Mi dücht, ick süll Se kenn'n? – Wil
269
Will ick versünn'gen mi an Fru un Kind
270
Un will Se gewen twintig Daler K'rant,
271
Nu schlagen S' in! Dor is de Hand!«
272
As hei so redt, dunn kümmt en annern Jud heran,
273
De treckt em an den Rock un stött em an
274
Un seggt tau em: »Nu, Schmulche, halt mal still,
275
Ich will mer kofen erscht 'ne Brill.«
276
Un dormit söcht hei sick 'ne Brill herut
277
Un paßt sei sick up sine Snut.
278
So'n richt'gen Näsenklemmer wir't
279
Un paßt, as wenn sei tau de Snut hadd hürt,
280
Un sößteihn Gröschen süll sei kosten.
281
Hei handelt irst noch üm den Posten,
282
Un as hei sei för'n halwen Daler kriggt,
283
Dunn sett hei sick dat Dings in dat Gesicht,
284
Seggt dunn: »Adjüs!« un geiht de Strat hendal.
285
»ick dauh't«, seggt sachten Fritz tau Korl Witten,
286
»wat sall ick länger mit dat Dirt noch sitten?
287
Ick lat s' em för den Pris, de Düwel hal! –
288
Na, hür mal, Jud«, seggt hei dann lud,
289
»denn treck mal dinen Büdel 'rut;
290
Min olle Strimer is verköfft.«
291
»mein Gott, wie hastig! Das Geschäft«,
292
Seggt nu de Jud, »is noch in vullen Gang,
293
Sünd wir aach handelsains, so is doch lang
294
Noch nicht die Zahlung festgestellt.
295
Ich hob kain bores Geld,
296
Se müssen sich bequemen
297
Un müssen vor den Pris sich Woren von mir nemen.«
298
»nu, dit wir nett!« seggt Fritz, »nich wohr?
299
Du meinst, ick süll am En'n noch gor
300
Mit Brillen un mit gräunen Band
301
Herüm hausieren in dat Land?«
302
»je, Fritz, ick ded't«, seggt Korl Witt,
303
»bringst du den Strimer wedder mit
304
Un is de Handel di nich glückt,
305
De Oll ward heil un ganz verrückt.«
306
»je, Korl, ick bidd di doch üm Moses willen,
307
Wat säl wi woll mit all de Brillen?«
308
»ih, dat is so gefährlich nich.
309
Ick ded't gewiß, denn hadd'ck doch wat.
310
De meisten kannst du sicherlich
311
Hir glik verköpen in de Stadt,
312
Un ein, de legg man glik taurügg,
313
Uns' olle Smädfru köfft sei sich.«
314
»ih, Korl, ih, gah doch mit din Brillen!
315
Wat wi woll mit de Dinger süllen?«
316
»je, Fritz, ick ded't, wat kann dat schaden?
317
Du hest doch sülwsten hürt, dat em de anner
318
För't Stück en halwen Daler baden.
319
Na, denn dücht mi, denn kann'e
320
Doch gor nicks an verluren warden.
321
Ick let en föftig Stück mi gewen,
322
Denn hadd'st du grad din fiwuntwintig.
323
Un denn dat anner? Na, dat find't sick!«
324
»je, Korl, ick heww doch mine Grillen.
325
Recht hest du, dat's gewiß,
326
Doch süh, mi dücht, dat is
327
Doch gor tau wunnerlich! 'ne Kauh för föftig Brillen!«
328
»je nu, 'ne Kauh! De süppt un frett,
329
So as du kümmst dormit nah Hus;
330
De Brillen warden in den Kuffert set't
331
Un freten di ok nich 'ne Lus.«
332
»dor hest du wedder recht, dat Fauder is uns knapp,
333
De Brillen sett wi in dat Schapp. –
334
Na, Jud! Dat ick den Handel slut,
335
Krig mal en föftig Stück herut.«
336
De Jud, de makt noch irst Sperenzen,
337
Dat dat tau vel an Brillen wir;
338
Doch Korl, de deiht den Juden stenzen,
339
Un endlich is de Handel glatt un schir.
340
De Jud giwwt Fritzen föftig von de Brillen
341
Un för sin Moder noch drei Pack
342
Von den Sneebarger Snuwtoback,
343
Un denn möt hei ehr noch tau Willen
344
Drei Buddel Rodwin Winkop gewen.
345
»nu will'n wi mal ens lustig lewen,
346
Nu will'n wi drinken!« seggt Korl Witt,
347
As hei in't Wirtshus mit de annern
348
So bi de Rodwinbuddel sitt,
349
»un nahsten will w' en beten rümmer wannern.«
350
Doch Fritz, de hett so sine Grillen,
351
Hei denkt noch ümmer an die Brillen
352
Un an dat olle Beist von Klatsch,
353
Sin Handel dünkt em 'n beten dwatsch.
354
»kumm, Brauder Fritz, kumm, lat de Grillen!
355
Dat lat man sin, lat em man gahn!
356
De Dinger kän'n in Pris upslahn,
357
De Dinger känen hellschen stigen,
358
Du kannst för't Stück en Daler krigen.«
359
Un unse Fritz, de glöwt dit Läuschen
360
Un lett sick richtig ok begäuschen
361
Un drinkt sick einen unn're Huw.
362
De Jud, de drückt sick sachten ut de Stuw
363
Un leddt mit sinen Strimer furt.
364
Un as dat noch en beten durt,
365
Dunn heww'n de Bengels ok de Buddel ut
366
Un gahn all beid nu nah de Strat herut.
367
Sei gahn nu rüm in ehren Däs'
368
Un warden nu, sei will'n sick ok wat tügen,
369
Ein jeder eine Brill herute krigen,
370
De setten sei up ehre Näs'
371
Un lopen hir en Baudenstaken üm,
372
Dor lopen s' in de Pött herin,
373
Un nahsten hadd dat keiner dahn,
374
Doch wil't binah nu düster all,
375
So will'n sei ok taum Danzen gahn.
376
Sei kamen nah en Schausterball,
377
Dor was dat denn gefährlich fin:
378
En jede Dirn, de heit Mamsell,
379
Un wer dor tüschen mang wull sin,
380
De mellt sick bi den Oltgesell.
381
Dit was uns' Bengels nich bekannt,
382
Sei dachten so, dat wir man so as ümmer,
383
Sei langten beid 'ne Dam sick von de Wand
384
Un swenkten sei en pormal rümmer.
385
Un Fritzen müßt dat nu passier'n,
386
Dat hei den Oltgesellen sin Likdürn
387
Mit sine olle Klorrhack drop.
388
Na, dat kunn de nu nich verdragen
389
Un ward em acht're Uhren slagen,
390
Un as
391
Ein slog den Haut em äwer sine Ogen,
392
Un twei, de kregen em un togen
393
Em buten nah den Vörbähn rut,
394
Hir garwten s' em denn orndlich ut
395
Un smeten em de Trepp herun.
396
Un as hei unnen wedder stunn,
397
Dunn kregen s' em, de gor nich weit,
398
Wo em geschüht, in't Gnick tau faten
399
Un smeten rut em up de Straten,
400
Ganz »in der schnellesten Geschwindigkeit«.
401
Ja würklich, in en wohren Sus'
402
Flog hei herute ut den Hus'.
403
»wo, Düwel, ne! Wo geiht mi dit?
404
Korl! – Korl! Hürst du nich?« seggt Fritz, »Korl Witt!
405
Korl! Hürst du nich? So antwurt doch!«
406
»wat schrigst du so? Hir ligg ick as 'ne Pogg,
407
Hir rechtsch von di, hir in de Pütt,
408
Ick flog jo tau Gesellschaft mit.«
409
»wo Dunner möt uns dit hir gahn!
410
So glupsch un so liktau tau slahn!«
411
»ih, dat«, seggt Korl, »dat lat man unnerwegen,
412
De Släg, de heww'n w' nu einmal kregen.
413
Wat west is, Brauder, dat is west,
414
Wenn du man noch din Brillen hest.«
415
»gott's Dunner!« röppt uns' Fritz un grippt nu rasch
416
In Hast nah sine Kitteltasch,
417
»ja, Brauder, ja! De sünd noch hir.«
418
»na, denn is't gaud! Wat willst du mihr?
419
Lat nu man sin, dat anner ward sick finnen,
420
De Släg, de ward wi woll verwinnen;
421
De Puckel kümmt woll in de Reih',
422
Wenn man de Brillen nich intwei.
423
Un, Fritz, nu will'ck di mal wat seggen,
424
Nu will'n wi wedder nah den Bäcker gahn
425
Un uns noch mal vör Anker leggen;
426
Mi is't gefährlich in dat Liw rin slahn,
427
Mi is doch justement tau Sinn,
428
Ne! grad, as wenn ick rädert bün.«
429
»je ja, je ja! Wat seggst von mi?
430
Du wirst doch man Bihaspel blot;
431
Mi güll de ganze Prügeli,
432
Ick kreg de ganze Swerenot!
433
Mi heww'n sei niderträchtig drapen;
434
Un denn vörhen noch mit den Apen!«
435
Sei gahn nu nah den Bäcker rin.
436
»na, segg mal, Korl, wat sall't nu sin?
437
Ick heww hir noch so'n olle Kräten
438
Von Modern in de Westentaschen;
439
Ick glöw, 't is gaud, wenn wi en beten
440
Den Puckel uns mit Rodwin waschen.
441
Doch mit den roden ded'n w' uns all vertüren,
442
Wi will'n den witten mal probieren.«
443
Na, dat geschüht, sei drinken en por Buddeln
444
Mit Zucker von den Franschen ut
445
Un faten sick nu unner'n Arm un tuddeln
446
Ganz selig ut dat Wirtshus rut.
447
Tauirst geiht dat noch tämlich gaud,
448
En beten scheif sitt woll de Haut,
449
Sei slagen woll tauwilen Rad,
450
Doch kam'n sei glücklich ut de Stadt
451
Un kam'n ok in den richt'gen Weg herin,
452
Blot dat sei in en Graben rinner löpen
453
Un sick binah dorin versöpen
454
Un, wo en Bom in'n Weg ehr stünn,
455
Dat sei em ümmer richtig dröpen.
456
»hür, Brauder«, seggt Korl Witt, »wenn nu de Oltgesell
457
Hir vör mi stünn up dese Stell ...!«
458
»ja, Brauder«, seggt Fritz Swart, »un wenn
459
Hir up de Landstrat nu süll drapen ...!«
460
»wo wull'n wi sei kalaschen!«
461
»dat süll man just so flaschen!
462
Von desen Win will wi uns ümmer köpen.«
463
»ne, Brauder Fritz, de rod fött bet.«
464
»de witt is Baas, wat gelt de Wedd?«
465
»vier Gröschen will ick woll an wagen,
466
Hir is min Hand un ick gewinn.
467
Von unnen up möst du jo slagen,
468
Süs sleihst du't nah de Ir herin.«
469
So snackten sei un torkelten dörch dick un dünn
470
Tausamen nu den Weg entlang.
471
Fritz Swart, de würd nu gor tau krank;
472
Em würd so wabbelig tau Sinn,
473
In sinen Buk, dor güng dat gruglig her:
474
De Rod- un Wittwin kregen sick dat Striden,
475
De ein, de wull den annern dor nich liden
476
Un wull em smiten ut de Dör,
477
So as hei sülwsten von den Oltgesellen
478
Taum Dings herute smeten was.
479
De Win, de kreg sick irst dat Schellen,
480
Sei kemen beid sick hellischen verdwas,
481
Un wohrt nich lang', dunn kregen s' sick dat Slagen;
482
De Wittwin kreg den Rodwin bi den Kragen
483
Un smet em richtig ut de Dör.
484
»korl Witt!« röppt Fritz, »kik hir mal her!
485
Ick, Brauder, heww de Wedd gewunnen;
486
De witt is Herr, de rod liggt unnen;
487
Kik hir man blot up mine West.
488
De Wittwin, Korl, is doch de best.«
489
Na, Korl wull dat tauirst nich glöwen,
490
Doch müßt hei sick gefangen gewen,
491
As hei irst de Bescherung sach.
492
Sei gung'n nu wedder furt en Flag,
493
Un Fritzen drömt von'n nattes Johr.
494
Hei dacht so, wat sin Vader woll
495
Tau sinen Brillenhandel säd.
496
»korl«, seggt hei, »weißt d'! Ick glöw, de Oll,
497
De makt hüt abend grot Ravasch,
498
Nu, Brauder, hür up mine Bed
499
Un kumm mit rin, allein heww ick kein Krasch,
500
So fürcht't ick mi noch ni in minen Lewen,
501
Kumm du mit rin un segg em ok den Grund!«
502
»ih, wat!« seggt Korl, »süh, Murrjahn müßt sick gewen,
503
Un Murrjahn was en ollen Hund.
504
Denn ward de Oll sick ok woll schicken möten,
505
Du möst man vör den Kopp em stöten.
506
Du möst man an tau räsonieren fangen,
507
Dann sallst mal seihn, denn ward em bangen.
508
Un wenn dat all nich helpen will,
509
Denn raup du man de Ollsch tau Hülp,
510
De set't em doch tauletzt 'ne Brill
511
Up sine olle, dicke Stülp.«
512
Un as hei desen Rat em gaww,
513
Dunn peikt Korl Witt ganz sachten af.
514
Na, Fritz kümmt rin. »Gu'n Abend, Vader!«
515
»wo Düwel, Jung', wo sühst du ut?
516
Letst du di in de Stadt tau Ader?
517
Jung', hett viellicht di blött de Snut?«
518
»ne, Vader, ne! Dat heww'n Ji doch nich drapen:
519
Dat dicke Og is von den Oltgesell,
520
Dat an de Näs' is von den Apen,
521
Un dat ick kläternatt, is von dat Karessell,
522
Un wat Ji up min West hir seiht un wat
523
Binah as idel Blaud süht ut,
524
Dat is kein Blaud, dat is man, dat
525
De Witt den Roden smet herut.«
526
»wat sall de Oltgesell? Wat sall de Ap?
527
Wat sall de Witt und Rod? Du Schap?
528
Von all dat, wat du seggst, geföllt
529
Mi nich en Wurd! Is dat Kultur der Welt?
530
Heww ick
531
»ih, Vader«, seggt de Jung un drückt
532
De Schachteln mit den Snuwtoback
533
Sin Moder in de Hand herin,
534
»ih, Vader, makt doch nich en Snack,
535
Dat is vörbi, lat't dat man sin.«
536
»sick dor mit Takel rüm tau slahn! –
537
Wo is't denn mit den Handel gahn?«
538
»wo? Mit den Handel? Meint Ji mit de Kauh?
539
Ih, dat güng ganz natürlich tau.«
540
»wat hest du vör de Kauh denn kregen?«
541
»kregen? – Na, seggt doch, Vader, mal von wegen
542
Jug Ogen, warden de all swack?
543
Seggt, kän'n Ji dichting bi noch seihn?«
544
Un dorbi pedd't hei Modern up de Bein,
545
Un Moder, de den Snuwtoback
546
All heimlich in de Eck probiert
547
Un spört, dat dat wat Gaudes was,
548
De markt denn glik, dat Fritzen wat passiert,
549
Un mengt sick nu herinner in den Snak.
550
»ih, Gott bewohr, hei kickt verdwas
551
Un kickt nich äwer sinen Meß,
552
Hei is en ollen blinnen Heß.«
553
»na, Vader, ick heww hir Jug bröcht 'ne Brill,
554
So schön, as sei tau krigen was.
555
Nu paßt mal up, un holl't mal still
556
Un kikt mal nipping dörch dat Glas!«
557
Hei paßt un paßt, dat Ding, dat will nich hacken,
558
Den Oll'n sin Näs' sitt mang de Backen
559
Un was so dick un was so lütt,
560
So dat de Brill stets runner glitt.
561
Fritz halt 'ne anner ut de Tasch herut.
562
»so, Vader, nu holl't her de Snut,
563
Nu will wi des' mal upprobieren,
564
De ward woll passen ganz genau.«
565
»jung'«, säd de Oll, »kannst du nich hüren?
566
Ick frag, wat kregst du vör de Kauh?«
567
Doch Fritz, de lett sick gor nich stüren,
568
Hei halt de drüdd, hei halt de virt',
569
De warden ok em upprobiert,
570
Doch up den Ollen sinen lütten,
571
Vergrützten Däwk dor wull kein sitten.
572
Un wil hei en Dwaskiker was,
573
Kek hei mit't eine Og stets äwer't Brillenglas.
574
»jung'«, seggt hei arg, »lat mi in Rauh,
575
Un segg, wat kregst du för de Kauh?«
576
Doch Fritz probiert noch ümmer tau
577
Un paßt em up de föftig Stück,
578
Doch sitt nich ein recht up den Schick;
579
Un as hei hett dat Stück utäuwt,
580
Dunn seggt hei trurig un bedräuwt:
581
»ne! Vader, ne! Dit is verge's,
582
Ji hewwt för Brillen keine Näs'!«
583
»jung'«, säd de Oll un kreg den Jung'n tau faten,
584
»meinst du, ick sall mi brüden laten?
585
Wat sall dat mit de Brillen heiten?
586
Wat kregst du för de Kauh? Dat will ick weiten!
587
Willst du mi glik de Wohrheit seggen?
588
Sünst lat ick di Kranzhäster scheiten!«
589
Nu ward sick Mudder twischen leggen.
590
»wat hett dat lütte Kind di dahn?«
591
(fritz was so'n Slaps von twintig Johr.)
592
»willst du mi hir den Jungen slahn?
593
Dat süll noch fehlen! Gott bewohr!«
594
»jung', antwurt! Oder ick slah tau,
595
Un segg, wat kregst du för de Kauh?«
596
»ach, Vader, wenn Ji't weiten willen,
597
Ick kreg för Strimern all de Brillen.«
598
»de Brillen? Wat?« seggt Vader Swart
599
Un denkt, de Jung', de hett em nart,
600
Un lett em los un kikt em an,
601
»dor trett ein'n jo de Ahnmacht an!
602
Man müggt sick all de Hor utriten
603
Un sine eigne Näs' afbiten;
604
Ick bidd jug doch üm Gottes willen –
605
Min schöne Strimer för de Brillen!«
606
»ih, Vader, swig doch!« seggt de Ollsch
607
Un schüwwt sick twischen em un Fritzen,
608
»wat willst du di dorbi verhitzen?
609
Blot di 'ne Freud tau maken, hett hei't dahn.
610
Un du willst mi dat Kind hir slahn?
611
Kann hei dorför, dat s' em bedrogen?
612
Wat geihst nich sülwst hen, olle Nusseljochen?«
613
»holt't Mul mit dinen dwatschen Snack,
614
Süs kam'ck di sülwst noch up dat Dack!«
615
»so? Seiht! – Ih, dat wir schön!
616
Mi un dat Kind, dat wullst du slagen? –
617
Swig reining still, rohr nich, min Sähn! –
618
Ick will di up min ollen Dagen
619
Noch gaud naug wisen, wat 'ne Hark.
620
Entfahmte Voßkopp! Slah mal tau!
621
Irst schickst du dat unmünn'ge Kind tau Mark,
622
Dat hei verhandeln sall de Kauh,
623
Un wenn hei di denn is tau Willen
624
Un bringt en föftig schöne Brillen
625
För de oll Klatsch, denn makst du uns Spermang?
626
Kumm her, du nakte Kirl! Kumm ran!
627
Du Jammerlappen wullst mi slagen,
628
Den ick ded in min jungen Dagen
629
Oft mit en rugen Hanschen jagen?
630
Wat kann dat Kind dorvör, du olle Strick,
631
Dat dine Näs' hett keinen Schick?
632
Segg, kann dat Kind dorvör, dat di de Brillen
633
Up dine dicke Snut nich sitten willen?
634
Un dorvör willst du slagen mi dat Gör
635
Un makst so'n grugliches Gewes'?«
636
»ja, Vader, wat kann ick dorvör,
637
Dat Ji för Brillen keine Näs'?«
638
»na«, seggt oll Swart, »na, dit's doch stark!
639
As wenn ick schüllig an den Handel wir.
640
Ick schick em blot hen nah den Mark,
641
Dat hei Kultur der Welt dor lihr,
642
Un hei bringt mi taurügg en Hümpel Brillen!«
643
»ih, Vader«, seggt de Ollsch, »wat di inföllt!
644
Wat nennst du denn Kultur der Welt?
645
Kik blot mal unsen Preister an,
646
Dat is gewiß en finen Mann
647
Un hett Kultur der Welt, so vel hei will,
648
Geiht
649
Un unsen Eddelmann sin olle Swester,
650
Uns' Amtsverwalter, sülwst uns' Köster,
651
Kort all'ns, wat wat bedüden will,
652
Dat dröggt jetzunder ok 'ne Brill,
653
Un allens, wat för vörnem gelt,
654
Geiht mit 'ne Brill stolz upgemutert.«
655
»ja, Vader, üm Kultur der Welt
656
Heww ick de Brillen för Jug schutert.«
657
Oll Swart, de kratzt sick in den Kopp;
658
Em is binah tau Maud, as ob
659
Sei em taum Naren hewwen deden.
660
»na, Vader«, seggt de Ollsch, »büst nu taufreden?
661
Is nu nich allens will un woll?«
662
»dat kann ick just nich seggen«, seggt de Oll,
663
De Sak is uter allen Spaß;
664
De Dinger sünd mi gor nich mal tau Paß.
665
Taufreden? – Ne! Dat ick nich wüßt.
666
Taufreden? – Ne! Denn müßt ick leigen!
667
Hei hadd mi ok de Näs' mitbringen müßt,
668
De em de Brillenjud ded dreigen.«
(Haider, Thomas. A Large Annotated Reference Corpus of New High German Poetry. In: Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024), S. 677–683, Torino, Italia. ELRA and ICCL. 2024. Ursprünglich aus: Deutsches Textarchiv, CC BY-SA 4.0.)
Dieser Text könnte aus folgender Literaturepoche stammen:
Einstellungen
Äußere Form
Sprachlich-inhaltliche Analyse
Interaktive Analyse von über 65.000 Gedichten und über 700 Dramen
Zugriff auf mehr als 400 Rezitationen und hilfreiche Epochenübersichten
Mit Aufdeckfunktion zum Selbstlernen von Stilmitteln, Kadenzen, Metrum u. v. m.
Text teilen & herunterladen
Voller Zugriff auf Textopus
Textopus-App
€ 4,99/Jahr
In-App-Kauf
Für Lehrkräfte
Kostenlos in ausgewählten Digitalen Unterrichtsassistenten der Deutsch-Lehrwerke des Ernst Klett Verlags
Fritz Reuter
(1810–1874)
* 07.11.1810 in Stavenhagen, † 12.07.1874 in Eisenach
männlich, geb. Reuter
plattdeutscher Schriftsteller
(Aus: Wikidata.org)
Textopus kann Fehler machen. Überprüfe die Informationen. Teils KI-gestützt. Siehe Hinweise zur möglichen Fehleranfälligkeit.