15. De Gedanken tau Pird

Bitte prüfe den Text zunächst selbst auf Auffälligkeiten und nutze erst dann die Funktionen!

Wähle rechts unter „Einstellungen“ aus, welcher Aspekt untersucht werden soll. Unter dem Text findest du eine Erklärung zu dem ausgewählten Aspekt. Nicht jede Anmerkung ist für die Analyse gehaltvoll.

Fritz Reuter: 15. De Gedanken tau Pird (1842)

1
»süh dor, süh dor! Gu'n Dag, Herr Bank!«
2
Röppt Pächter Banken tau Notorjus Klein,
3
»ick heww Sei doch ok gor tau lang'
4
Bi uns hir nich in Wohren seihn.
5
Sei maken sick ok gor tau ror!«
6
»wat sall ein maken, Herr Notor,
7
In'n Frühjohr hadd'ck so'n slimmen Haust,
8
Un nu bün'ck midden in den Aust;
9
»ih, dat wir eben grad nich dull.
10
Doch äwerst, wat ick seggen wull –
11
Heww'n Sei all düchtig Häuner schaten?«
12
»rabbhäuner? Ne! Nich äwer Johr.«
13
»denn sünd de Dinger woll sihr ror?«
14
»ih, Gott bewohre! Haun bi Haun!
15
Ick heww man likerst vel tau dauhn,
16
Dat ick nich recht afkamen kann.«
17
»na, hüren S', Herr Bank, dormit Sei't weiten:
18
So mäglich, in de negsten Dagen,
19
Denn kik'ck en beten bi Sei an;
20
Min grötst Vergnäugen is dat Scheiten
21
Un denn vör all'n up Häuner jagen.«
22
»na, dat's en Wurt un is gewiß!
23
Un wat dor denn von Häuner is,
24
Dat will'n wi all denn kappenieren,
25
Un nahsten will'n wi s' ok probieren.«

26
Na, dat is gaud! Geseggt, gescheihn!
27
Nah fiw, söß Dag' makt sick Notorjus Klein
28
Nu up den Weg un hen nah Banken.
29
As hei nu führt de Drift entlanken,
30
Wo ein dat Dörp all seihen kann,
31
Dunn süht hei ok den Pächter all von widen
32
Up sinen witten Schimmel riden,
33
Un durt nich lang', dunn kümmt de Oll heran.
34
»gu'n Dag! Na, dat is recht, oll Fründ,
35
Dat Ji mi Wurd doch hollen hewwt.
36
Nu führt man sachten tau; wi sünd
37
Hir man noch bi en lütt Geschäft;
38
Ick lat hir achter Gasten binnen
39
Un ward mi glik tau Hus infinnen.«
40
»na, wenn't mi man tau lang' nich durt«,
41
Seggt de Notor un führt nu sachten furt.
42
Un Bank, de giwwt den Schimmel nu de Spurn
43
Un jagt irst achter'n hogen Durn,
44
As Klein em nich mihr seihen kunn,
45
Dunn achter'n Barg, dunn achter'n Busch herun
46
Un endlich nah den Hof herup.
47
Hir makt hei fix de Stalldör up
48
Un jagt den Schimmel dor herin,
49
Löppt d'rup tau Hus nah sine Fru
50
Un röppt ehr tau: »Rasch, Mutter, fixing nu!
51
Sett all so'n Kram hir vör min Bedd,
52
Dat't so as bi en Kranken lett,
53
As leg ick krank hir all sid Dagen,
54
Lat allerlei herinner dragen,
55
Un fröggt hir wer, denn möst du seggen,
56
Dat ick all lang' bün dodenskrank.«
57
Un dormit treckt sick ut uns' Bank
58
Un deiht sick in dat Bedd 'rin leggen.
59
Üm sinen Kopp ward hei en Dauk sick binnen,
60
Un all de Buddel, de sin Fru kann finnen,
61
De warden vör sin Bedd henstellt,
62
So dat em jeder för en Kranken höllt.

63
Kum is dat farig, kum is dat gescheihn,
64
Dunn kümmt denn min Notorjus Klein.
65
»gu'n Morgen, Madam Banken, guten Morgen!
66
De Oll hett wat noch tau besorgen,
67
Hei's noch en beten 'rut tau Fellen
68
Un süht dor noch nah sinen Gasten,
69
Doch säd hei mi, hei wull sick hasten,
70
Ick süll dat Frühstück man bestellen.«
71
»min Mann? – Wo? Reden Sei von minen Mann?«

72
»ja woll! Von weckern süs?«
73
»ih, Herr Notor, ick glöw, Sei spaßen man.
74
Woll sid en fiw, söß Dagen is
75
Min Mann all elend dodenskrank.
76
Mit em is't gor tau slicht beschapen.«
77
»wat! Wer is krank? Doch nich Herr Bank?
78
Den heww ick eben jo noch drapen.«
79
»je, dat verstah ick nich! Sei känen sick äwertügen
80
Un säl'n em glik tau seihen krigen.
81
Hei is so krank, as einer warden kann.
82
Seih'n S' hir, hir liggt min arme Mann.«
83
»ih wat! Wo's't mäglich! Wo kann dat gescheihn!«
84
Röppt ganz verdutzt Notorjus Klein,
85
»kum vör 'ne halwe Stun'n, dor heww'n wi beid
86
Noch mitenanner spraken an de Scheid.
87
Sei reden jo up einen Schimmel.
88
Wo is dat mäglich? Gott in'n Himmel!«
89
»ach Gott!« fängt Bank nu an tau stähnen
90
Un stamert just, as wiren sine Tähnen
91
Em eine Ehl tau lang in sinen Mund,
92
»ach Gott! Ick woll, ick wir gesund
93
Un künn en beten 'rümmer riden,
94
Anstatt hir so'ne Pin tau liden.
95
Ach, Mutting! Ick bün gor tau krank.«
96
»ne, dit's doch dull, min leiw' Herr Bank.
97
Ick heww perßönlich mit Sei spraken
98
In eigene Persönlichkeit,
99
Sei deden mi noch äwerstraken
100
Un säden noch, dat Sei dat freut,
101
Dat ick dat höll, wat ick verspraken.«
102
»ih, Gott bewohr! Min leiw' Herr Klein,
103
Wat Sei dor hewwen rümmer riden seihn,
104
Dat müsten denn woll min Gedankenwesen.«
105
Na, nu fang't den'n Notorjus an tau gräsen.
106
Gedanken sünd all slimm, wenn sei ganz heimlich sünd,
107
Vör allen bi de Herrn Notoren,
108
Doch wenn ein sei all up de Landstrat findt
109
Trotz Polizei un trotz Schandoren
110
Un hoch tau Pird mit Ridpitsch un mit Sporen,
111
So as Herr Banken sin sünd rümmer reden,
112
Dor känen einen jo de Ahnmachten antreden.
113
So wat hadd nie hei seihn tau
114
De Sak, de kunn hei doch nich trugen,
115
Em fung gefährlich an tau grugen.
116
»na«, seggt hei, »denn, Herr Bank, adjüs!
117
Ick wünsch Sei gaude Beternis.«
118
Un dormit gung hei ut de Dör.
119
So korting würden em sin Hacken,
120
Em kamm dat justement so vör,
121
As würd oll Bank em up den Nacken hacken;
122
Un de oll Pächter, de was swer.
123
Fix stiggt hei 'rup nah sinen Wagen
124
Un lett den Kutscher vörwarts jagen.

125
Nu springt oll Bank ok ut dat Bedd,
126
Löppt an dat Finster. »Krischan, ledd
127
Den Schimmel glik mal vör de Dör!«
128
Un Krischan ledd't den Schimmel vör.
129
Un Bank, de spaud't sick, wat hei kann,
130
Un treckt sick de Kledaschen wedder an,
131
Langt sick de Pitsch, set't sick den Strohhaut up,
132
Drinkt irst noch einen lütten Kümmel
133
Un springt up sinen Schimmel 'rup.
134
Un heidi! vörwarts geiht de Schimmel.
135
Gestreckten Galopp klabastert de Racker
136
Irst run von den Hof, dunn äwer den Acker
137
Un, all wat hei kann, hen nah de Scheid,
138
Wo sei sick irsten drapen beid.

139
Ok uns' Notorjus, den hüt dat Besäuken
140
So dull verled't is, führt en Draf,
141
Dormit hei kümmt man von de Feldscheid 'raf,
142
Wo't an den hellen Dag ded späuken.
143
Doch kum was up dat olle Flag hei kamen,
144
Dunn dröppt hei ok mit Banken dor tausamen.
145
De Kutscher, de den Ollen ward gewohr,
146
De dreiht sick üm un seggt:
147
»oh, seihn S' doch mal! Sei säden, Herr Notor,
148
Herr Bank, de hadd tau Bedd sick leggt
149
Un leg tau Hus so dodenskrank,
150
Dor ritt hei jo de Hocken lang.
151
Ick seih an em kein Krankheit nich,
152
Hei is jo ganz gesund up Stun'ns.«
153
»swig still«, seggt Klein, »dat is hei nich!
154
Bed leiwersten en Vateruns'.
155
Kihr di an nicks und jag' de Drift entlanken,
156
Dat sünd all wedder sin Gedanken.«

(Haider, Thomas. A Large Annotated Reference Corpus of New High German Poetry. In: Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024), S. 677–683, Torino, Italia. ELRA and ICCL. 2024. Ursprünglich aus: Deutsches Textarchiv, CC BY-SA 4.0.)

Einstellungen

    Text teilen & herunterladen

    PDF-Export

    Arbeitsblatt zur Interpretation herunterladen

  • Äußere Form

  • Sprachlich-inhaltliche Analyse

  • Voller Zugriff auf Textopus

    • Interaktive Analyse von über 65.000 Gedichten und über 700 Dramen

    • Zugriff auf mehr als 400 Rezitationen und hilfreiche Epochenübersichten

    • Mit Aufdeckfunktion zum Selbstlernen von Stilmitteln, Kadenzen, Metrum u. v. m.

    Textopus App

    Textopus-App

    € 4,99/Jahr
    In-App-Kauf
    Apple App StoreGoogle Play Store
    Klett Digitale Unterrichtsassistenten

    Für Lehrkräfte

    Kostenlos in ausgewählten Digitalen Unterrichtsassistenten der Deutsch-Lehrwerke des Ernst Klett Verlags
    Deutsch kompetent

Fritz Reuter
(18101874)

* 07.11.1810 in Stavenhagen, † 12.07.1874 in Eisenach

männlich, geb. Reuter

plattdeutscher Schriftsteller

(Aus: Wikidata.org)

Textopus kann Fehler machen. Überprüfe die Informationen. Teils KI-gestützt. Siehe Hinweise zur möglichen Fehleranfälligkeit.